નવી દિલ્હી, 08 ઓગસ્ટ (હિ.સ.) ભારતીય ચુકવણી પરિષદ (પીસીઆઈ)એ જણાવ્યું છે કે, ચુકવણી અને નિકાલ પ્રણાલી અધિનિયમ, 2007માં સુધારા છતાં સામાન્ય ઉપભોક્તા અને નાના વેપારીઓ એકીકૃત ચુકવણી પ્રણાલી (યુપીઆઈ)નો ઉપયોગ કોઈપણ શુલ્ક વિના કરતા રહેશે.

પીસીઆઈનું આ નિવેદન લોકસભામાં કરવેરા અને અન્ય કાયદા (સુધારા) વિધેયક, 2026 પસાર થયાના એક દિવસ બાદ આવ્યું છે, જેમાં સરકારને યુપીઆઈ સહિત અન્ય ડિજિટલ ચુકવણી માધ્યમો પર શુલ્ક લગાવવાની મંજૂરી આપવાનો પ્રાવધાન કરવામાં આવ્યો છે.

પીસીઆઈએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું કે, 2016માં શરૂ થયા બાદથી યુપીઆઈ ઉપભોક્તાઓ માટે મફત રહ્યું છે અને આગળ પણ કોઈ વ્યવહાર શુલ્ક વિના ડિજિટલ ચુકવણી ચાલુ રહેશે. પરિષદે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે, કરિયાણાની દુકાનો સહિત નાના વેપારીઓને યુપીઆઈ ચુકવણી સ્વીકારવા બદલ મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (એમડીઆર) શુલ્ક ચૂકવવો પડશે નહીં.

આ સાથે પીસીઆઈએ જણાવ્યું કે, ભવિષ્યમાં જો મોટા વેપારીઓ પર મર્ચન્ટ સેવા શુલ્ક લગાવવામાં આવે, તો પણ ઉપભોક્તાઓને યુપીઆઈનો ઉપયોગ કરવા માટે કોઈ શુલ્ક ચૂકવવો પડશે નહીં. પરિષદે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જ્યાં પણ લાગુ પડે, એમડીઆર શુલ્ક વેપારી અને ચુકવણી સેવા પ્રદાતાઓ વચ્ચેની વ્યાવસાયિક વ્યવસ્થા છે. તેનો ભાર ઉપભોક્તાઓ પર પડતો નથી.

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે પણ આ વિધેયક પસાર થયા બાદ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (એમડીઆર) માત્ર વેપારીઓ પર લાગુ પડે છે. સીતારમણે જણાવ્યું હતું કે, ગ્રાહકો સાથે તેનો કોઈ સંબંધ નથી. આ રોકાણ નાણાકીય માળખું અને સુરક્ષાને મજબૂત કરે છે. આ સંબંધમાં ભારતીય ચુકવણી પરિષદ (પીસીઆઈ)એ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે, યુપીઆઈ સેવાઓ ઉપભોક્તાઓ માટે સંપૂર્ણપણે મફત જ રહેશે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે એમડીઆર શુલ્ક ગ્રાહકો પર નહીં, પરંતુ વેપારીઓ પર લાગુ પડે છે. તેમાંથી મળતી રકમનો ઉપયોગ બેંકો અને નાણાકીય-પ્રૌદ્યોગિકી કંપનીઓ પોતાના માળખાકીય સુવિધા અને સુરક્ષા સુધારામાં કરે છે. સાથે જ તેમણે કોંગ્રેસ નેતા જયરાશ રમેશના તે દાવાને પણ ખારિજ કર્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે સામાન્ય લોકો પર યુપીઆઈ ઉપયોગનો ભાર વધી શકે છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / પ્રજેશ શંકર / અમરેશ દ્વિવેદી

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ