નવી દિલ્હી, 16 ઓક્ટોબર (હિ.સ.). ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે વૈજ્ઞાનિક અને શૈક્ષણિક સહયોગને પ્રોત્સાહન આપવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ કરતા, ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદ શહેરમાં આવેલી સમરકંદ સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં પણ ‘ઇન્ડિયન કાર્બન ગાર્ડન’ની સ્થાપના કરવામાં આવી. દિલ્હી યુનિવર્સિટીના પ્રો. દીનબંધુ સાહુ દ્વારા ડિઝાઇન અને વિકસિત આ કાર્બન ગાર્ડનનું ઉદ્ઘાટન દિલ્હી યુનિવર્સિટીની સંશોધન, નવીનતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતા પરિષદ (રિસર્ચ, ઇનોવેશન એન્ડ એન્ટરપ્રેન્યોરશિપ કાઉન્સિલ)ના અધ્યક્ષ અને ભારતના પ્રથમ કાર્બન ગાર્ડનના સ્થાપક પ્રો. દીનબંધુ સાહુએ કર્યું.

આ પ્રસંગે સમરકંદ સ્ટેટ યુનિવર્સિટીના રેક્ટર અને ઉઝબેકિસ્તાનના સેનેટર પ્રો. રુસ્તમ ખાલમુરાદોવ સહિત યુનિવર્સિટીના ઘણા વરિષ્ઠ શિક્ષણવિદો હાજર રહ્યા. જેમાં પ્રો-વાઇસ ચાન્સેલર, નિર્દેશકો અને વિવિધ વિભાગોના વડાઓનો સમાવેશ થતો હતો.

કાર્યક્રમને સંબોધિત કરતા પ્રો. રુસ્તમ ખાલમુરાદોવે કહ્યું કે, કાર્બન ગાર્ડનની સ્થાપના ફક્ત ઉઝબેકિસ્તાન માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર મધ્ય એશિયાઈ ક્ષેત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ ક્ષેત્ર આબોહવા પરિવર્તનની અસરો પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે. આવા સંજોગોમાં, કાર્બન ગાર્ડન જેવી પહેલ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને જૈવવિવિધતા પ્રત્યે જાગૃતિ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

તેમણે કહ્યું કે, આ ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે વૈજ્ઞાનિક અને શૈક્ષણિક સહયોગને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. બંને દેશો વચ્ચે શૈક્ષણિક અને સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન કાર્યક્રમોને પ્રોત્સાહન આપીને આ ભાગીદારીને વધુ વ્યાપક બનાવી શકાય છે. તેમણે ક્ષેત્રમાં મજબૂત જર્મપ્લાઝમ એટલે કે આનુવંશિક સામગ્રીના સંરક્ષણ તથા મહત્વપૂર્ણ પાકોના ભંડાર વિકસાવવાની આવશ્યકતા પર પણ ભાર મૂક્યો.

દિલ્હી યુનિવર્સિટીના પ્રો. દીનબંધુ સાહુએ કહ્યું કે, વિવિધ દેશોમાં, ખાસ કરીને મધ્ય એશિયાઈ દેશોમાં, વધુને વધુ કાર્બન ગાર્ડન સ્થાપિત કરવા જોઈએ. આનાથી લોકોને તેમના પર્યાવરણીય મહત્વ વિશે જાગૃત કરવામાં મદદ મળશે.

તેમણે જણાવ્યું કે, કાર્બન ગાર્ડન ફક્ત કાર્બન સંરક્ષણ સાથે જોડાયેલી પહેલ નથી, પરંતુ તેમને 'ઇકોસિસ્ટમ સેવા મોડેલ' અને નાના જૈવવિવિધતા પાર્ક તરીકે પણ વિકસાવી શકાય છે. આ પર્યાવરણ સંરક્ષણ, જૈવવિવિધતાના મહત્વ અને પારિસ્થિતિક તંત્રની ઉપયોગિતાને સમજવાનું અસરકારક માધ્યમ બની શકે છે.

પ્રો. સાહુએ કહ્યું કે, ભારતના ઘણા કોલેજોમાં પહેલાથી જ કાર્બન ગાર્ડન સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે. આવનારા સમયમાં દેશની અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની સાથે-સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ આ પહેલનો વિસ્તાર કરવાની સંભાવનાઓ છે.

સમરકંદ યુનિવર્સિટીના પૂર્વ પ્રો-વાઇસ ચાન્સેલર પ્રો. મુહતોર નસીરોવે, આ પહેલને આગળ વધારવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી. તેમણે તાજેતરમાં ભારત આવેલા એક પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે, મધ્ય એશિયાના અન્ય ભાગોમાં પણ આવા કાર્બન ગાર્ડન સ્થાપિત કરવાની દિશામાં પ્રયાસો કરવામાં આવશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી ત્રિપાઠી / પવન કુમાર

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ