- આંદોલનનો ઉદ્દેશ્ય સમાધાન હોવો જોઈએ, રાજનીતિ અને સસ્તી લોકપ્રિયતા નહીં -નાગપુરમાં સંઘના વિજયા દશમી ઉત્સવમાં રાષ્ટ્રહિતનો સંદેશ આપ્યો

નાગપુર, નવી દિલ્હી, 20 ઓક્ટોબર (હિ.સ.). રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સરસંઘચાલક ડો. મોહન ભાગવતે કહ્યું કે, ભારતમાં સામાજિક સૌહાર્દ અને બંધારણના દાયરામાં ચૂંટણી પ્રક્રિયાથી સત્તા પરિવર્તન શક્ય છે, પરંતુ આપણા દેશમાં અરાજકતાથી ક્યારેય સત્તા પરિવર્તન થયું નથી, ન થશે.

સરસંઘચાલક ડો. ભાગવત, મંગળવારે મહારાષ્ટ્રના નાગપુરના રેશિમબાગ મેદાન પર આયોજિત રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના વિજયા દશમી ઉત્સવમાં દેશ અને દુનિયાની વર્તમાન પરિસ્થિતિઓ અને સમસ્યાઓ પર પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરી રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે, પશ્ચિમી જગતની પ્રેરણા અને અપ્રત્યક્ષ હસ્તક્ષેપથી દુનિયાના ઘણા દેશોમાં ઉથલપાથલ થઈ રહી છે. નેપાળ, બાંગ્લાદેશ, અલ્બાનિયા અને ફ્રાન્સમાં વ્યવસ્થા પરિવર્તનના નામે ચાલી રહેલી હિંસક ગતિવિધિઓ અને સત્તા પરિવર્તન આપણે સૌ જોઈ રહ્યા છીએ. ભારતમાં પણ આવો નિષ્ફળ પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

ડો. ભાગવતે કહ્યું કે, પશ્ચિમી જગતની કેટલીક શક્તિઓ વ્યવસ્થા, સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને માનવીય સંસ્કારોને નબળા પાડવા માંગે છે. તેમના મતે, સત્તા પરિવર્તન દ્વારા પરિસ્થિતિઓ બદલવાનો દાવો કરવામાં આવે છે, પરંતુ ફક્ત સત્તા કે શાસન બદલવાથી સમસ્યાઓનું કાયમી સમાધાન થતું નથી. તેમણે આહ્વાન કર્યું કે, દેશને કોઈપણ પ્રકારની અવ્યવસ્થા અને વિભાજનકારી પ્રવૃત્તિઓથી બચાવવા માટે સમાજે સજાગ રહેવું પડશે. આ સાથે સંઘના શતાબ્દી વર્ષ સમારોહ કાર્યક્રમોનું સમાપન થઈ ગયું.

આંદોલનનો ઉદ્દેશ્ય સમાધાન હોવો જોઈએ, રાજકીય લાભ નહીં

આંદોલનોની ભૂમિકા પર સંઘ પ્રમુખ ડો. ભાગવતે કહ્યું કે, આંદોલનનો ઉદ્દેશ્ય સમાધાન હોવો જોઈએ. કોઈ સમસ્યાના નિરાકરણ માટે સમાજ કે કોઈ સમૂહ દ્વારા આંદોલન કરવું સ્વાભાવિક છે, પરંતુ આંદોલનની દિશા અને તેના ઉદ્દેશ્ય પર ધ્યાન આપવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. તેમણે કહ્યું કે, આંદોલન કરનારા સમૂહો અને શાંતિ તેમજ સુવ્યવસ્થા જાળવી રાખનારા શાસન—બંનેની જવાબદારી છે કે તેમના કાર્યોથી સમાજમાં અનાવશ્યક ટકરાવ અને વૈમનસ્ય પેદા ન થાય.

તેમણે ચેતવણી આપી કે, તીવ્ર ભાવનાઓ વચ્ચે પણ બંધારણની મર્યાદાનું પાલન થવું જોઈએ. બોલચાલ, વ્યવહાર અને સાર્વજનિક ગતિવિધિઓમાં સંયમ આવશ્યક છે. વોટ (મત) મેળવવા, સસ્તી લોકપ્રિયતા મેળવવા અથવા રાજકીય લાભ ઉઠાવવાની ઈચ્છા વિવેક અને સદ્ભાવના પર હાવી ન થવી જોઈએ. તેમના મતે, જ્યારે આંદોલન કોઈ વાસ્તવિક સમસ્યાના સમાધાનને બદલે કોઈ અન્ય રાજકીય લક્ષ્યનું સાધન બની જાય છે, ત્યારે તેનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય પાછળ છૂટી શકે છે.

વિવિધતામાં એકતા જ ભારતની ઓળખ

દેશની એકજુટતા પર ભાર મૂકતા સંઘ પ્રમુખે કહ્યું કે, ભારતમાં અલગ-અલગ ભાષાઓ, ધર્મો, જાતિઓ અને પરંપરાઓના લોકો રહે છે. આ છતાં દેશને જોડનારી સહિયારી સામાજિક અને ભાવનાત્મક ઓળખ તેની મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા રહી છે. તેમણે કહ્યું કે, વિવિધતાઓને સ્વીકારવી અને તેમની રક્ષા કરવી ભારતીય સમાજની પરંપરાનો ભાગ છે.

બંધારણની પ્રસ્તાવનામાં નોંધાયેલા ‘અમે ભારતના લોકો’નો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે સહિયારી રાષ્ટ્રીય ઓળખ અને પરસ્પર જોડાણના મહત્વને રેખાંકિત કર્યું. તેમના મતે, સમાજની ભાવનાત્મક એકતા નબળી પડવાથી તેની સામૂહિક શક્તિ પણ પ્રભાવિત થાય છે. તેથી, મતભેદો છતાં પરસ્પર સન્માન અને સદ્ભાવ જાળવી રાખવો આવશ્યક છે.

વંદે માતરમ્ થી કોઈ આપત્તિ ન હોવી જોઈએ

રાષ્ટ્રીય ગીત વંદે માતરમ્ પર ભાગવતે કહ્યું કે, લોર્ડ કર્ઝને ધાર્મિક આધાર પર બંગાળનું વિભાજન કર્યું હતું. આ દરમિયાન ‘વંદે માતરમ્’ એકતા અને દેશભક્તિના પ્રતીક તરીકે ઉભરી આવ્યું. પરિણામે, અંગ્રેજોને પોતાનો નિર્ણય પાછો ખેંચવો પડ્યો અને બંગાળનું વિભાજન નિષ્ફળ ગયું. જોકે, 1947માં આવું ન થયું, કારણ કે લોકો ધૃણામાં ડૂબી ગયા અને રાષ્ટ્રીય એકતા ભૂલી ગયા. અંતતઃ દેશનું વિભાજન થઈ ગયું.

સરસંઘચાલક અનુસાર, વંદે માતરમ્, જેણે બંગાળના વિભાજનની કાવતરાને નિષ્ફળ બનાવ્યું, તે આજે પણ એકતાની તે જ શક્તિશાળી પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બની રહ્યું છે. આ આપણું રાષ્ટ્રગીત છે અને તેને પૂર્ણ રૂપથી, ગર્વ સાથે તથા બુલંદ સ્વરમાં ગાવામાં કોઈ સંકોચ કે આપત્તિ ન હોવી જોઈએ.

નશાની લત ગંભીર રાષ્ટ્રીય સમસ્યા

સરસંઘચાલકે યુવાનોમાં વધતી નશાની લત અને માદક પદાર્થોના વધતા પ્રભાવ પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી. તેમણે કહ્યું કે, વિવેક અને નૈતિક મૂલ્યોના અભાવમાં યુવા પેઢી નશાની પકડમાં આવી રહી છે. આ સમસ્યા ફક્ત કોઈ પરિવાર સુધી સીમિત નથી, પરંતુ એક ગંભીર રાષ્ટ્રીય પડકાર છે. આનો સામનો કરવા માટે શાસન, પ્રશાસન અને સમાજે મળીને નિર્ણાયક પ્રયાસો કરવા પડશે.

તેમણે કહ્યું કે, નવી પેઢીમાં નૈતિક મૂલ્યો અને સદ્વિવેકને જાગૃત રાખવા સમાજની સામૂહિક જવાબદારી છે. નશા વિરુદ્ધ દેશવ્યાપી જનજાગરણ અને રોકથામ અભિયાન ચલાવવા માટે સંઘના સ્વયંસેવકો પણ પ્રયાસ કરશે.

પંચ પરિવર્તનને દૈનિક જીવનમાં અપનાવવા પર ભાર

સંઘના શતાબ્દી વર્ષ દરમિયાન કરાયેલા કાર્યોનો ઉલ્લેખ કરતા ડો. ભાગવતે સામાજિક સમરસતા, પરિવાર પ્રબોધન, પર્યાવરણ સંરક્ષણ, સ્વબોધ અને સ્વદેશી તથા નાગરિક કર્તવ્યપાલનના પાંચ સૂત્રો પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે, પંચ પરિવર્તન ફક્ત એક વર્ષ સુધી ચાલનારું અભિયાન નથી, પરંતુ તેને દૈનિક જીવનનો હિસ્સો બનાવવો જોઈએ.

વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી (તકનીક) અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના વધતા ઉપયોગ પર તેમણે કહ્યું કે, આની સાથે નૈતિક અનુશાસન અને વિવેક પણ આવશ્યક છે. ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અસત્ય ફેલાવવા કે લોકોને ગેરમાર્ગે દોરવા માટે ન થવો જોઈએ. આના પ્રત્યે સમાજને સજાગ રહેવાની જરૂર છે.

સંઘ ન હોત તો હિંદુ સંસ્કૃતિ અને જીવન પદ્ધતિ વિલુપ્ત થઈ ગઈ હોત-સંજય ગુપ્તકાર્યક્રમમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત દૈનિક જાગરણના પ્રધાન સંપાદક સંજય ગુપ્તે કહ્યું કે, જો સંઘ ન હોત, તો હિંદુ સંસ્કાર અને જીવન પદ્ધતિ ન જાણે ક્યારે વિલુપ્ત થઈ ગયા હોત. તેમણે વિજયા દશમી અને સંઘના સ્થાપના દિવસની શુભકામનાઓ આપતા કહ્યું કે, મુઘલો અને અંગ્રેજોના શાસન સહિત લગભગ 600 વર્ષોની ગુલામી પછી પણ આજે ભારતીયતા અને હિંદુત્વની વિશ્વમાં જે ઓળખ અને પ્રભાવ છે, તેનો મુખ્ય શ્રેય સંઘને જાય છે. તેમણે કહ્યું કે, સંઘ પોતાના શતાબ્દી વર્ષ પછી આગામી 100 વર્ષો માટે પણ સમાજમાં સકારાત્મક બદલાવ લાવવા અને ભારતીય સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોની સ્થાપનાના લક્ષ્ય સાથે કાર્ય કરી રહ્યું છે. સંઘ અને દૈનિક જાગરણની નીતિઓમાં ભારતીય સનાતન સંસ્કૃતિ, સદ્ભાવના અને રાષ્ટ્ર પ્રત્યે સમર્પણના મૂળભૂત બિંદુઓ પર સમાનતા છે. બંનેનો ઉદ્દેશ્ય દેશવાસીઓમાં આ ભાવના જગાડવાનો છે કે, તેઓ રાષ્ટ્ર માટે શું યોગદાન આપી શકે છે?

ગુપ્તે કહ્યું કે, જનસંઘથી લઈને આજે વિશ્વની સૌથી મોટી રાજકીય પાર્ટી બનેલી ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપા)ના નેતાઓમાં ભારતીયતા અને રાષ્ટ્રીયતાના સંસ્કાર વિકસાવવામાં સંઘની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા રહી છે. ભાજપાની અભૂતપૂર્વ સફળતાનો શ્રેય સંઘની દૃઢ વૈચારિક પ્રતિબદ્ધતા અને અનુશાસનને જાય છે. તેમણે કહ્યું કે, સ્વતંત્રતા પછી એક વર્ગે સંઘની વિચારધારાને સ્વીકારી ન હતી, કારણ કે તે તેના તુષ્ટિકરણના એજન્ડા (કાર્યસૂચિ)ને અનુરૂપ ન હતી. તમામ પડકારો અને આરોપો છતાં સંઘ વ્યક્તિ નિર્માણ અને રાષ્ટ્રનિષ્ઠાના પોતાના માર્ગ પર નિરંતર આગળ વધતો રહ્યો છે.

ઘણી પ્રમુખ હસ્તીઓ ઉપસ્થિત રહી

સમારોહમાં સંઘના વિદર્ભ પ્રાંત સંઘચાલક દીપક તામશેટ્ટીવાર, વિદર્ભ પ્રાંત સહસંઘચાલક શ્રીધર ગાડગે અને નાગપુર મહાનગર સંઘચાલક રાજેશ લોયા સહિત પૂર્વ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જગદીપ ધનખડ તથા ઇઝરાયલના મિડવેસ્ટ ઇન્ડિયા સ્થિત કોન્સુલ જનરલ યાનિવ રેવાચ હાજર રહ્યા.

આ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, કેન્દ્રીય મંત્રી નીતિન ગડકરી, રાજ્યના મહેસૂલ મંત્રી ચંદ્રશેખર બાવનકુળે અને રાષ્ટ્ર સેવિકા સમિતિના પ્રમુખ સંચાલિકા શાંતાક્કા સહિત અનેક જનપ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / મનીષ કુલકર્ણી / રામાનુજ શર્મા

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ