ધાર્મિક આસ્થા અને વિરાસતના જતન વચ્ચે તંત્રની કસોટી

રાષ્ટ્રીય ધરોહર સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે સમિતિ દ્વારા અનશન કરવામાં આવ્યું હતું

મહિનાના સોમવારે કલેકટર કચેરીએ હનુમાન ચાલીસા પાઠ, ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજી લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવશે

ભરૂચ 07 માર્ચ (હિ.સ.) ભરૂચ શહેરની વર્ષો જૂની ઐતિહાસિક વિરાસતને લઈને સર્જાયેલો વિવાદ હવે ઉગ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી રહ્યો છે. એક તરફ સ્થાનિકોમાં પોતાની ધાર્મિક આસ્થાને લઈને રોષ જોવા મળી રહ્યો છે, તો બીજી તરફ પુરાતત્વ વિભાગના નિયમો સામે સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. આ વિવાદને પગલે સમગ્ર શહેરમાં ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે.

જાણી લો શું છે સમગ્ર મામલો?

ભરૂચની ઓળખ સમાન આ ઐતિહાસિક ધરોહરના સંરક્ષણ અને તેના ઉપયોગ બાબતે છેલ્લા કેટલાક સમયથી વહીવટી તંત્ર અને સ્થાનિક સંગઠનો સામસામે આવી ગયા છે. ધાર્મિક સંગઠનો દ્વારા આ સ્થળની પવિત્રતા જાળવવા અને ત્યાં ધાર્મિક કાર્યક્રમો કરવાની મંજૂરી મુદ્દે આક્રમક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે.

લોકજાગૃતિ માટે ‘હનુમાન ચાલીસા’નું શસ્ત્ર

વિવાદ વચ્ચે હવે આ મુદ્દાને જન-જન સુધી પહોંચાડવા માટે આયોજનબદ્ધ રીતે કાર્યક્રમો ઘડાયા છે.

સંકલ્પ: લોકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે સામુહિક હનુમાન ચાલીસા પાઠનું આયોજન કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.

ધાર્મિક કાર્યક્રમો: આગામી દિવસોમાં વિવિધ ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજીને આ મુદ્દે લોકમત કેળવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કરાયો છે.

લોકસંપર્ક: આંદોલનકારીઓનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી યોગ્ય ઉકેલ નહીં આવે ત્યાં સુધી આ પ્રક્રિયા ચાલુ રહેશે.

બે પક્ષો વચ્ચે ફસાયેલું તંત્ર

આ વિવાદ હાલમાં બે મુખ્ય પાસાઓ પર અટવાયેલો છે.

ધાર્મિક લાગણી: લોકો આ સ્થળ સાથે વર્ષોથી જોડાયેલા છે અને તેમની આસ્થાને ઠેસ પહોંચી રહી હોવાનું માની રહ્યા છે.

ઐતિહાસિક સંરક્ષણ: પુરાતત્વ વિભાગ (Archaeological Department) મુજબ, આ વિરાસતનું ઐતિહાસિક મૂલ્ય જળવાઈ રહે તે માટે કાયદાકીય મર્યાદાઓ જરૂરી છે.

હવે સૌની નજર વહીવટી તંત્ર પર

સ્થિતિ હાલ ‘થાળે પડે’ તેમ લાગતું નથી. પ્રશાસન અને પુરાતત્વ વિભાગ હવે કાયદા અને નિયમો મુજબ કયા મધ્યમ માર્ગ પર આવે છે, તેના પર સૌની નજર મંડાયેલી છે. શું તંત્ર આસ્થાનું સન્માન જાળવીને વિરાસતનું રક્ષણ કરી શકશે? એ મોટો પ્રશ્ન છે.

સ્વામી મુક્તાનંદે જણાવ્યું હતું કે આશરે બે મહિના અગાઉ રાષ્ટ્રીય ધરોહર સંબંધિત મુદ્દાઓ અંગે સમિતિ દ્વારા અનશન કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે પ્રશાસનને યોગ્ય કાર્યવાહી કરવા માટે ચોક્કસ સમય મર્યાદા આપવામાં આવી હતી. પરંતુ હવે તે સમય મર્યાદા પૂર્ણ થઈ ગઈ હોવા છતાં પુરાતત્વ વિભાગ તથા તંત્ર દ્વારા નિયમો મુજબ જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં આવી નથી. ઐતિહાસિક ધરોહર તરીકે નોંધાયેલ સ્થળોના સંરક્ષણ માટે એએસઆઈ દ્વારા નક્કી કરાયેલ માર્ગદર્શિકાનું કડક પાલન થવું જરૂરી છે. તેમ છતાં જામા મસ્જિદ પરિસરમાં ઐતિહાસિક માળખાના સંરક્ષણ અંગે પૂરતું ધ્યાન આપવામાં આવતું નથી તેવી ચિંતા સમિતિએ વ્યક્ત કરી છે.

સમિતિના સભ્યો દ્વારા આ મુદ્દે ફરી એકવાર પ્રશાસન સાથે ચર્ચા વિચારણા કરવામાં આવી હોવા છતાં સ્પષ્ટ પરિણામ સામે આવ્યું નથી. જેના કારણે હવે જનજાગૃતિ દ્વારા આ મુદ્દાને લોકો સુધી પહોંચાડવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું સમિતિએ જણાવ્યું હતું.

સ્વામી શ્રી મુક્તાનંદે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ભરૂચની આ ઐતિહાસિક ધરોહર વિશે લોકો સુધી સાચી માહિતી પહોંચે તે માટે આગામી સમયમાં સત્યાગ્રહ સ્વરૂપે વિવિધ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવશે. આ અભિયાન અંતર્ગત શહેરના વિવિધ મંદિરોમાં ભવ્ય મહાઆરતીનું આયોજન કરવામાં આવશે અને ધાર્મિક કાર્યક્રમો દ્વારા લોકોને આ વિષય અંગે માહિતગાર કરવામાં આવશે.

સમિતિ દ્વારા જાહેર કરાયેલી માહિતી મુજબ આગામી પાંચમી એપ્રિલથી આ અભિયાનનો પ્રારંભ કરવામાં આવશે. દર મહિનાના પ્રથમ સોમવારે સાંજે ચારથી પાંચ વાગ્યા દરમિયાન જિલ્લા કલેકટર કચેરીની બહાર હનુમાન ચાલીસા પાઠ તથા ધાર્મિક કાર્યક્રમો યોજી લોકોમાં જાગૃતિ લાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો છે.

અમે આસ્થા અને વિરાસત બંને માટે લડી રહ્યા છીએ. તંત્રએ લોકલાગણીને સમજીને વહેલી તકે કાયદાકીય રીતે યોગ્ય નિર્ણય લેવો જોઈએ. – સ્થાનિક અગ્રણી

---------------

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / અતુલકુમાર પટેલ