કચ્છ, 25 એપ્રિલ (હિ.સ.) : કંડલા બંદરને વૈશ્વિક લોજિસ્ટિક્સ હબ બનાવવાની દિશામાં મોટું પગલું : ડીપી વર્લ્ડ સાથે ડીપીએ ચેરમેન સુશિલ કુમાર સિંહની ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક

કચ્છના ગાંધીધામ સ્થિત દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (DPA) ખાતે દેશના સમુદ્રી વેપાર અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રને નવી દિશા આપનારી મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ હતી. દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટીના ચેરમેન શ્રી સુશિલ કુમાર સિંહ (IRSME) એ વૈશ્વિક લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની DP Worldના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. આ પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ કંપનીના CEO અને Managing Director શ્રી રિઝવાન સૂમાર દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. ગાંધીધામના GH2 કોન્ફરન્સ હોલમાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં કંડલા-તુણા ટેકરા વિસ્તારને ભારતના આગામી મેરિટાઇમ ગેટવે તરીકે વિકસાવવાના અનેક મુદ્દાઓ પર ગહન ચર્ચા થઈ હતી.

બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા તુણા-ટેકરા ખાતે નિર્માણાધીન મેગા કન્ટેનર ટર્મિનલ, કંડલા ખાતે અમલમાં આવનારો આધુનિક મેગરેલ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ તથા દીનદયાળ પોર્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણની સ્માર્ટ લોજિસ્ટિક્સ સુવિધા સાથે સજ્જ કરવાની વ્યૂહરચના રહ્યો હતો. દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી અને ડીપી વર્લ્ડ વચ્ચે ચાલી રહેલી આ ભાગીદારી માત્ર એક પ્રોજેક્ટ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભારતના પશ્ચિમ કિનારે કાર્ગો હેન્ડલિંગ, કન્ટેનર ટ્રાફિક અને મલ્ટીમોડલ કનેક્ટિવિટીનો નવો યુગ શરૂ કરનાર ગણાઈ રહી છે.

તુણા-ટેકરા મેગા કન્ટેનર ટર્મિનલ આ સમગ્ર બેઠકનું કેન્દ્રબિંદુ રહ્યું હતું. વર્ષ 2023માં દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી અને ડીપી વર્લ્ડ વચ્ચે આ પ્રોજેક્ટ માટે કન્સેશન એગ્રીમેન્ટ સાઇન થયું હતું, જેમાં અંદાજે 4,243 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું રોકાણ નક્કી કરાયું છે. આ ટર્મિનલ વર્ષદીઠ 2.19 મિલિયન TEU કન્ટેનર હેન્ડલિંગ ક્ષમતા ધરાવશે, જ્યારે 1,100 મીટર લાંબી બર્થ સુવિધા સાથે 18,000 TEU ક્ષમતાવાળા આગામી પેઢીના વિશાળ જહાજોને પણ સરળતાથી હેન્ડલ કરી શકશે. આવનારા સમયમાં આ બર્થને 1,375 મીટર સુધી વિસ્તૃત કરવાની પણ યોજના છે.

સૂત્રો મુજબ આ ટર્મિનલ કાર્યરત બન્યા બાદ ઉત્તર ભારત, પશ્ચિમ ભારત અને મધ્ય ભારતના ઔદ્યોગિક વિસ્તારોને સીધો આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદ્રી વેપાર માર્ગ મળશે. અત્યાર સુધી અનેક કન્ટેનર શિપમેન્ટ માટે અન્ય બંદરો પર નિર્ભરતા રહેતી હતી, પરંતુ તુણા-ટેકરા ટર્મિનલ શરૂ થતાં કંડલા બંદર એક સ્વતંત્ર ગ્લોબલ કન્ટેનર હબ તરીકે ઉભરશે. આથી નિકાસકારોને સમય બચત, ઓછો ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ અને ઝડપી ક્લિયરન્સનો લાભ મળશે.

બેઠક દરમિયાન કંડલા ખાતેના મેગરેલ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ અંગે પણ નોંધપાત્ર ચર્ચા થઈ હતી. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ પરંપરાગત રેલવે ટ્રેક પર સ્વચાલિત, ઇલેક્ટ્રિક આધારિત, ઝડપી કાર્ગો મૂવમેન્ટ ટેક્નોલોજીનો પ્રયોગ થવાનો છે. અંદાજે 750 મીટરના પાયલોટ રૂટ પર અમલ થનારી આ નવી ટેક્નોલોજીથી બંદર વિસ્તારમાં કન્ટેનરની આંતરિક હેરફેર અત્યંત ઝડપી બનશે, ડીઝલ વાહનો પરનો આધાર ઘટશે અને કાર્બન ઉત્સર્જનમાં પણ ઘટાડો થશે. ભારતના બંદર ક્ષેત્રમાં આ પ્રકારનો ટેક્નોલોજીકલ પ્રયોગ પ્રથમ વખત થવા જઈ રહ્યો છે, જેને કારણે કંડલા પોર્ટ ટેકનોલોજી આધારિત સ્માર્ટ પોર્ટ મેનેજમેન્ટમાં દેશનું મોડેલ બની શકે છે.

ડીપી વર્લ્ડ પહેલેથી જ ભારતના અનેક મુખ્ય બંદરો પર કામગીરી સંભાળી રહી છે અને તેની કુલ કન્ટેનર હેન્ડલિંગ ક્ષમતા આશરે 6 મિલિયન TEU છે. તુણા-ટેકરા ટર્મિનલ જોડાતા આ ક્ષમતા 8.19 મિલિયન TEU સુધી પહોંચશે. એટલે કે કંડલા-તુણા ટેકરા વિસ્તાર ડીપી વર્લ્ડ માટે ભારતના પશ્ચિમ કિનારે સૌથી વ્યૂહાત્મક ઓપરેશનલ ઝોન બનવા જઈ રહ્યો છે.

દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી દ્વારા હાલમાં તુણા-ટેકરા પ્રોજેક્ટ માટે કોમન એપ્રોચ ચેનલ ડ્રેજિંગ, રોડ કનેક્ટિવિટી, બેકઅપ યાર્ડ અને અન્ય સપોર્ટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસની કામગીરી પણ ઝડપથી આગળ ધપાવવામાં આવી રહી છે. પોર્ટ ઓથોરિટીના તાજેતરના ટેન્ડર અને બોર્ડ સ્તરના નિર્ણયો દર્શાવે છે કે આગામી એક વર્ષમાં આ સમગ્ર વિસ્તારને હાઈ-એન્ડ કન્ટેનર અને મલ્ટીમોડલ લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્કમાં પરિવર્તિત કરવાની દિશામાં તંત્ર સક્રિય છે.

ચેરમેન સુશિલ કુમાર સિંહ અને ડીપી વર્લ્ડના CEO રિઝવાન સૂમાર વચ્ચે યોજાયેલી આ બેઠક માત્ર ઔપચારિક મુલાકાત નહોતી, પરંતુ કંડલા બંદરને આંતરરાષ્ટ્રીય કાર્ગો ગેટવે, સ્માર્ટ ટ્રેડ કોરિડોર અને ભવિષ્યના લોજિસ્ટિક્સ પાવરહાઉસમાં રૂપાંતરિત કરવાની દિશામાં એક વ્યૂહાત્મક બ્લૂપ્રિન્ટ સાબિત થઈ છે. કચ્છ માટે આ વિકાસ માત્ર બંદર સુધી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ રોજગારી, પરિવહન, ગોડાઉનિંગ, નિકાસ ઉદ્યોગ, કસ્ટમ ક્લિયરન્સ અને સપ્લાય ચેઇન ક્ષેત્રમાં પણ વિશાળ આર્થિક ગતિ લાવશે.

સમુદ્રી વેપાર ક્ષેત્રના જાણકારોના મતે જો આ બંને મહાપ્રકલ્પ સમયસર પૂર્ણ થાય, તો આવનારા બે વર્ષમાં કંડલા-ગાંધીધામ પટ્ટી દેશના સૌથી ઝડપી વિકસતા મેરિટાઇમ અને લોજિસ્ટિક્સ ઝોનમાં સ્થાન મેળવી શકે છે. કચ્છના દરિયાકાંઠે હવે માત્ર જહાજો નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક વેપારના નવા સપના પણ લંગર નાખવા જઈ રહ્યા છે.

---------------

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / Rohit R. Padhiyar