- હવામાન વિભાગની હીટવેવ ચેતવણી યથાવત

કચ્છ, 27 એપ્રિલ (હિ.સ.) : કચ્છ જિલ્લામાં ઉનાળાએ હવે ખરેખર વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. તારીખ 26 એપ્રિલ 2026ના હવામાન આંકડાઓ મુજબ ભુજ સહિત કચ્છના વિસ્તારોમાં મહત્તમ તાપમાન 43.8 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું જ્યારે લઘુત્તમ તાપમાન પણ 26.0 ડિગ્રી નોંધાતા રાત્રે પણ ગરમીમાંથી રાહત મળી નહોતી. સવારે ભેજનું પ્રમાણ 58 ટકા અને સાંજે ફક્ત 16 ટકા નોંધાતા દિવસ દરમિયાન વાતાવરણ સૂકું, તાપયુક્ત અને ચામડી દઝાડે તેવું બની ગયું હતું. દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાંથી 8 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાતો હોવા છતાં ગરમીના મોજાએ જનજીવનને હાંફતું કરી દીધું હતું. વરસાદનો અણમોટો અંશ પણ નોંધાયો ન હોવાથી ધરતી પર તાપનો પ્રકોપ વધુ તીવ્ર બન્યો છે.

માત્ર ભુજ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર કચ્છમાં ગરમીનો પારાવાર વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજા આંકડા મુજબ કંડલા એરપોર્ટ ખાતે તાપમાન 45.2 ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયું હતું, જે સમગ્ર ગુજરાતમાં સૌથી વધુ રહ્યું. ભુજ 43.8 ડિગ્રી સાથે રાજ્યના સૌથી ગરમ શહેરોમાં સામેલ રહ્યું છે. રાજ્યના અન્ય શહેરોમાં પણ ગરમીનો તાંડવ જોવા મળ્યો હતો — અમદાવાદ 44.8, રાજકોટ 44.4, સુરેન્દ્રનગર 44.3, ગાંધીનગર 44.2, અમરેલી 44.5 અને વડોદરા 43 ડિગ્રી સુધી તપ્યાં હતાં. કચ્છ, રાજકોટ, મોરબી, પોરબંદર સહિતના વિસ્તારો માટે હવામાન વિભાગે સત્તાવાર હીટવેવ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે.

ગરમીની આ પરિસ્થિતિ માત્ર તાપમાનના આંકડાઓ પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી પરંતુ તેની સીધી અસર માનવ જીવન, પશુધન, ખેતી અને રોજિંદા કારોબાર પર પડી રહી છે. બપોરના સમયે રસ્તાઓ સૂમસામ જોવા મળ્યા, બજારોમાં અવરજવર ઘટી અને ખાસ કરીને વૃદ્ધો, બાળકો તથા મજૂર વર્ગ માટે ગરમી આરોગ્ય જોખમરૂપ સાબિત થઈ રહી છે. સતત ઉકળાટ અને લૂ જેવી પરિસ્થિતિ વચ્ચે પીવાના પાણીની માંગ વધી છે તેમજ વીજ વપરાશમાં પણ રેકોર્ડ વધારો નોંધાઈ રહ્યો છે. દેશવ્યાપી ગરમીના કારણે વીજ માંગ 256 ગીગાવોટ સુધી પહોંચી જતાં ઉનાળાની ગંભીરતા સ્પષ્ટ થાય છે.

હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ સવારે ભેજ વધુ અને સાંજે અતિશય ઓછી ભેજ રહેતા શરીરમાંથી પાણીનું બાષ્પીભવન ઝડપથી થાય છે, જેના કારણે ડિહાઇડ્રેશન, ચક્કર, થાક અને હીટસ્ટ્રોકના કેસોમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે. દિવસ દરમિયાન તપતા સૂર્ય સાથે જમીનમાંથી ઉકળતા તાપના કારણે ખુલ્લી જગ્યાઓમાં ઉભા રહેવું પણ મુશ્કેલ બન્યું છે. કચ્છના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પશુઓ માટે ચારો અને પાણીની સમસ્યા ઊભી થવાની દહેશત પણ ખેડૂત વર્ગ વ્યક્ત કરી રહ્યો છે.

હવામાન વિભાગની આગાહી અનુસાર આગામી ત્રણથી ચાર દિવસ સુધી કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં ગરમીનો પ્રકોપ યથાવત રહેવાની શક્યતા છે. દિવસનું તાપમાન 41 થી 45 ડિગ્રીની વચ્ચે રહેવાની અને ગરમ સૂકા પવનો ફૂંકાવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે. 28 એપ્રિલ બાદ થોડો ઘટાડો નોંધાઈ શકે તેવી સંભાવના છે, છતાં મે મહિનાના પ્રથમ સપ્તાહમાં ફરીથી 45 ડિગ્રી આસપાસનો કાળઝાળ ઉછાળો આવી શકે છે. એટલે કે હાલ મળતી નાની રાહત પણ તાત્કાલિક સાબિત થઈ શકે છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે સમગ્ર દેશના ઉત્તર, પશ્ચિમ અને મધ્ય વિસ્તારોમાં હાલ અસામાન્ય હીટવેવનો માહોલ છે અને નિષ્ણાતો આને વહેલી ઋતુની ગંભીર ગરમી ગણાવી રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે મે મહિનામાં અનુભવાતી આગઝરતી ગરમી એપ્રિલના અંતમાં જ શરૂ થઈ જતાં લોકોમાં ચિંતા વ્યાપી છે. કચ્છમાં પણ સૂર્યોદયથી જ તાપનો મારો શરૂ થઈ જાય છે અને સાંજ પડ્યા બાદ પણ ગરમ હવાના ઝોકા લોકોને અકળાવી રહ્યા છે.

હવામાન વિભાગે નાગરિકોને બપોરે 12 થી 4 દરમિયાન બહાર ન નીકળવા, પૂરતું પાણી પીવા, માથું ઢાંકી રાખવા, સુતરાઉ હળવા કપડાં પહેરવા અને વૃદ્ધો-બાળકોની ખાસ કાળજી રાખવા સૂચના આપી છે. હાલની સ્થિતિ જોતા કહી શકાય કે કચ્છમાં ઉનાળાની આ સિઝન હજુ વધુ આકરી બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે અને આવનારા દિવસોમાં ગરમીનો આ પ્રહાર જનજીવન માટે મોટી કસોટી બની શકે છે.

---------------

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / Rohit R. Padhiyar