નવી દિલ્હી, 11 જૂન (હિ.સ.) ભગવાન બુદ્ધના બે સૌથી અગ્રણી અને પ્રિય શિષ્યો-અરહંત સારિપુત્ર અને અરહંત મૌદગલ્યાયનના પવિત્ર બૌદ્ધ અવશેષોને, મંગોલિયાની 10 દિવસની ઐતિહાસિક મુલાકાત પછી ગુરુવારે મધ્ય પ્રદેશના રાયસેન જિલ્લાના સાંચીના યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ પર લઈ જવામાં આવ્યા હતા.

કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ પવિત્ર અવશેષો મૂળરૂપે સાંચીના સ્તૂપોમાં સંરક્ષિત છે, જ્યાં તેમને ફરી એકવાર સંપૂર્ણ રાજ્ય અને ધાર્મિક સન્માન સાથે સ્થાપિત કરવામાં આવશે. અગાઉ બુધવારે ભારતીય વાયુસેનાના વિશેષ વિમાન દ્વારા મંગોલિયાની રાજધાની ઉલાનબાતરથી પવિત્ર અવશેષો દિલ્હી પરત લાવવામાં આવ્યા હતા. દિલ્હીમાં તેમના આગમન પર ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. આજે પાર્થિવ દેહના પ્રસ્થાન દરમિયાન અભિનેત્રી અને લોકસભા સભ્ય કંગના રનૌત અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ તરુણ ચુગે, એરપોર્ટ પર ઊંડો આદર વ્યક્ત કર્યો હતો.

લદ્દાખના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વિનય કુમાર સક્સેના પણ, મુલાકાત દરમિયાન આંતરરાષ્ટ્રીય બૌદ્ધ સંઘ (આઇબીસી) અને કેન્દ્ર સરકારના પ્રતિનિધિઓ સાથે પવિત્ર અવશેષો સાથે હાજર હતા. નેતાઓએ નોંધ્યું હતું કે, આ મુલાકાતથી ભારત અને મંગોલિયા વચ્ચેના સદીઓ જૂના સાંસ્કૃતિક અને આધ્યાત્મિક સંબંધો વધુ મજબૂત થયા છે.

આ પવિત્ર અવશેષોનું પ્રદર્શન, મંગોલિયામાં ગાંડન ટેગચેનલિંગ મઠની વિશેષ વિનંતી પર યોજવામાં આવ્યું હતું. સંસ્કૃતિ મંત્રાલય હેઠળ ભારતીય રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, મધ્યપ્રદેશ સરકાર, શ્રીલંકાની મહાબોધિ સોસાયટી અને આઇબીસીના સહયોગથી, 31 મે થી 9 જુન સુધી આ સફળ પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું હતું. મોંગોલિયન બુદ્ધ પૂર્ણિમાના શુભ પ્રસંગે જાહેર જનતા માટે ખોલવામાં આવેલા આ પ્રદર્શનમાં, ભારે ભીડ જોવા મળી હતી. મંગોલિયામાં, આશરે 34 લાખની કુલ વસ્તી સાથે, લગભગ 100,000 યાત્રાળુઓએ 10 દિવસની અંદર મઠની મુલાકાત લીધી હતી.

ઉલ્લેખનીય છે કે, આ સીમાચિહ્નરૂપ પ્રદર્શનની જાહેરાત પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા મંગોલિયાના રાષ્ટ્રપતિ ખુરેલસુખ ઉખનાની ભારતની મુલાકાત દરમિયાન ઓકટોબરના 2025 માં કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ, 30 મે ના રોજ, આસામના રાજ્યપાલ લક્ષ્મણ પ્રસાદ આચાર્ય દ્વારા, મોંગોલિયાના શિક્ષણ મંત્રી, એનખ-અમગ્લાન અને ગંડાન્ટેગચેનલિંગ મઠના ખંબા નોમુન ખાન ગેશે લારમ્પા ડી ઝવઝાન્ડોર્જને અવશેષો ઔપચારિક રીતે સોંપવામાં આવ્યા હતા.

ભારતની બહાર આ એક અત્યંત દુર્લભ પ્રસંગ છે, જ્યારે આ પવિત્ર અવશેષો વિદેશ મોકલવામાં આવ્યા છે. અત્યાર સુધી આ પવિત્ર અવશેષો માત્ર થાઇલેન્ડ અને મંગોલિયામાં જ મોકલવામાં આવ્યા છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર/શ્રદ્ધા દ્વિવેદી/પવન કુમાર

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ