મુંબઈ, નવી દિલ્હી, 04 ઓગસ્ટ (હિ.સ.) પૂર્વ રાજ્યપાલ અને વરિષ્ઠ શિક્ષણવિદ્, પદ્મશ્રીથી સન્માનિત ડો. જ્ઞાનદેવ યશવંતરાવ પાટીલ (91) નું મંગળવારે સવારે મહારાષ્ટ્રના કોલ્હાપુરના કસ્બા બાવડા સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને નિધન થયું. તેઓ છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અસ્વસ્થ હતા અને ઘરે જ તેમની સારવાર ચાલી રહી હતી. ડીવાય પાટીલના પારિવારિક સૂત્રોએ જણાવ્યું કે, મંગળવારે કોલ્હાપુરમાં ડો. પાટીલના પાર્થિવ દેહના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવશે.

કોલ્હાપુર જિલ્લાના કસ્બા બાવડામાં 22 ઓક્ટોબર 1935 ના રોજ જન્મેલા ડો. ડીવાય પાટીલે, કોલ્હાપુરથી પોતાના સાર્વજનિક જીવનની શરૂઆત કરી. તેમણે શિક્ષણ અને સમાજસેવાના ક્ષેત્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ બનાવનારું એક વિશાળ શૈક્ષણિક સામ્રાજ્ય ઊભું કર્યું. તેમણે શિક્ષણને જન-જન સુધી પહોંચાડવામાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું અને આ જ કારણે તેમને દેશના અગ્રણી શિક્ષણવિદોમાં ગણવામાં આવે છે.

ડો. પાટીલે પોતાના રાજકીય જીવનની શરૂઆત પાયાના સ્તરેથી કરી. વર્ષ 1957 થી 1962 સુધી તેઓ કોલ્હાપુર નગર નિગમના સભ્ય અને મેયર રહ્યા. આ પછી 1967 અને 1972 માં પન્હાલા વિધાનસભા ક્ષેત્રમાંથી ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા. જોકે 1978 ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમને પરાજયનો સામનો કરવો પડ્યો, જેના પછી તેમણે સક્રિય રાજકારણથી અંતર બનાવી લીધું. પરંતુ કોંગ્રેસ પાર્ટીમાં લાંબા સમય સુધી સક્રિય રહેવાને કારણે નવેમ્બર 2009 માં તેમને ત્રિપુરાના રાજ્યપાલ નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. માર્ચ 2013 માં તેમણે બિહારના રાજ્યપાલનું પદ સંભાળ્યું અને કેટલાક સમય સુધી પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલનો વધારાનો કાર્યભાર પણ સફળતાપૂર્વક નિભાવ્યો.

લગભગ 45 વર્ષની ઉંમરે તેમણે શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રને પોતાનો કાર્યક્ષેત્ર બનાવ્યો. વર્ષ 1983 માં નવી મુંબઈમાં એક એન્જિનિયરિંગ કોલેજની સ્થાપના કરીને તેમણે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની એવી શૃંખલા વિકસાવી, જેણે દેશ-વિદેશમાં પોતાની ઓળખ બનાવી. શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્યના ક્ષેત્રમાં તેમના યોગદાનને વ્યાપક પ્રશંસા મળી. 1991 માં ડો. પાટીલને તેમના વિશિષ્ટ કાર્યોને ધ્યાનમાં રાખીને પદ્મશ્રી પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. લાંબા સાર્વજનિક જીવનમાં ડો. પાટીલ પોતાની સાદગી, સૌમ્યતા અને તમામ રાજકીય પક્ષોના નેતાઓ સાથેના મધુર સંબંધો માટે પણ જાણીતા હતા. તેમના નિધનથી શિક્ષણ, સમાજસેવા અને સાર્વજનિક જીવનના ક્ષેત્રમાં અપૂરણીય ક્ષતિ થઈ છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / રાજબહાદુર યાદવ / રામાનુજ શર્મા

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ