નવી દિલ્હી, 15 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.). લગભગ છ દાયકાથી લાંબા સમયથી અટકેલી કિશાઉ બહુહેતુક પરિયોજનાને મંગળવારે મોટી ગતિ મળવા જઈ રહી છે. નવી દિલ્હી સ્થિત કર્તવ્ય ભવનમાં કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અમિત શાહની અધ્યક્ષતામાં પરિયોજનાને લઈને છ રાજ્યો વચ્ચે સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર થશે. બેઠકમાં કેન્દ્રીય જલ શક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલની સાથે હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણાના મુખ્યમંત્રીઓ હાજર રહેશે, જ્યારે રાજસ્થાન અને રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી પણ આ કરારના મુખ્ય હિસ્સેદાર છે.

કોંગ્રેસ શાસિત હિમાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી સુખવિંદર સિંહ સુક્ખુ પણ શિમલાથી દિલ્હી રવાના થઈ ચૂક્યા છે અને વ્યક્તિગત રીતે આ કરારમાં સામેલ થશે. હિમાચલ સરકાર માટે આ સમજૂતી કરારને મહત્વપૂર્ણ ઉપલબ્ધિ માનવામાં આવી રહી છે, કારણ કે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યની મુખ્ય માંગ સ્વીકારતા પરિયોજનાના જળ ઘટકની કિંમતના 90 ટકા હિસ્સો વહન કરવા પર સહમતિ દર્શાવી છે. આનાથી હિમાચલ પર પડનારો નાણાકીય બોજ ઘણો ઓછો થઈ જશે.

કિશાઉ પરિયોજના ટૌંસ નદી પર પ્રસ્તાવિત છે. પરિયોજનાથી લગભગ 660 મેગાવોટ વીજળી ઉત્પાદનની સાથે સિંચાઈ અને પીવાના પાણીની સુવિધા વિકસાવવાની છે. પરિયોજનાનો અંદાજિત ખર્ચ લગભગ 15 હજાર કરોડ રૂપિયા છે. આમાં લગભગ 2,000 કરોડ રૂપિયા વીજળી ઘટકના છે, જ્યારે જળ ઘટકનો મોટો ખર્ચ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વહન કરવામાં આવશે.

પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ હિમાચલ પ્રદેશના હિસ્સાના પાણીનો ઉપયોગ દિલ્હી અને રાજસ્થાન સહિત સંબંધિત રાજ્યોમાં કરવામાં આવશે. આના બદલામાં વીજળી પરિયોજનાના ખર્ચમાં સંબંધિત રાજ્યોની નાણાકીય હિસ્સેદારી નક્કી કરવામાં આવશે. ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને દિલ્હી વચ્ચે આ કરારથી પાણી અને વીજળીના વિતરણનું નવું માળખું તૈયાર થશે.

કિશાઉ બહુહેતુક પરિયોજના લાંબા સમયથી આંતરરાજ્ય સહમતિ અને નાણાકીય વ્યવસ્થાના અભાવે અટકેલી હતી. જૂનમાં થયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકો પછી પરિયોજનાને લઈને રાજ્યો વચ્ચે સહમતિ બની હતી. હવે મંગળવારે થનારો સમજૂતી કરાર તે સહમતિને ઔપચારિક સ્વરૂપ આપશે.

પરિયોજના જમીન પર ઉતરવાથી હિમાચલ અને ઉત્તરાખંડમાં વીજળી ઉત્પાદનની સાથે-સાથે દિલ્હી, રાજસ્થાન, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશમાં સિંચાઈ અને જળ પુરવઠાને મજબૂતી મળવાની અપેક્ષા છે. આનાથી મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો અને વસ્તીને લાભ થવાની સંભાવના છે.

મુખ્યમંત્રી સુખવિંદર સિંહ સુક્ખુ, મંગળવારે દિલ્હીમાં સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા પછી બુધવારે સવારે ઊના પહોંચશે. અહીં 16 સપ્ટેમ્બરના રોજ પ્રસ્તાવિત ચિટ્ટા વિરોધી પદયાત્રામાં સામેલ થશે. આ કાર્યક્રમ પહેલા ત્રણ વખત સ્થગિત થઈ ચૂક્યો છે.

આ પછી 18 સપ્ટેમ્બરના રોજ મુખ્યમંત્રી પોતાના વિધાનસભા ક્ષેત્ર નાદૌનના પ્રવાસે રહેશે. સવારે લગભગ 11:30 વાગ્યે તેઓ ચમરાલ પંચાયતના દરિયાલ ગામમાં સધોડા પત્તન પુલનો શિલાન્યાસ કરશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / અમરેશ દ્વિવેદી

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ