નવી દિલ્હી, 28 સપ્ટેમ્બર(હિ .સ.)સુપ્રીમ કોર્ટે યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (યુપીઆઈ) માંથી 10,000 રૂપિયાથી વધુના વ્યાપારી વ્યવહારો પર 0.4 ટકા મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ચાર્જ વસૂલવાના, સરકારના નિર્ણયને પડકારતી અરજી પર આજે કેન્દ્ર, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા અને નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયાને નોટિસ ફટકારી છે.
જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટે 2,000 રૂપિયાથી વધુના વ્યવહારો માટે ઝીરો-મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) નું કાનૂની રક્ષણ પાછું ખેંચવાના કેન્દ્ર સરકારના નિર્ણય પર સ્ટે મૂક્યો નથી.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી ખંડપીઠે આજે, આ સંબંધમાં એક અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે કેન્દ્ર સરકાર, ભારતીય રિઝર્વ બેંક અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય ચુકવણી નિગમને નોટિસ જારી કરીને યુપીઆઈ વ્યવહારો માટે શૂન્ય-વેપારી છૂટ દરનું કાનૂની રક્ષણ પાછું ખેંચવા માટેના આધારો સમજાવવા જણાવ્યું હતું. કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો કે, જવાબ ચાર અઠવાડિયામાં દાખલ કરવામાં આવે. અરજીમાં એવો પણ સવાલ કરવામાં આવ્યો છે કે જ્યારે રૂપે ડેબિટ કાર્ડ અમર્યાદિત મફત વ્યવહારો આપવાનું ચાલુ રાખે છે, ત્યારે યુપીઆઈ પર શુલ્ક લાદવું ભેદભાવપૂર્ણ છે.
વકીલ અંજની દત્તાએ 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થનારા પ્રસ્તાવિત યુપીઆઈ વ્યવહારો પર આરોપ લગાવવાનો વિરોધ કરતી અરજી દાખલ કરી છે. 2, 000 રૂપિયાથી વધુની યુપીઆઈ ચૂકવણીઓ પર વસૂલાત લાદવામાં આવી છે, જ્યારે રૂપે સંચાલિત ડેબિટ કાર્ડ્સ પર કોઈ પણ નાણાકીય મર્યાદા વિના તે જ નો-ચાર્જ સુરક્ષા ચાલુ રાખવામાં આવી છે. અરજીમાં દેશભરમાં ફરજિયાત ચૂકવણીનો બોજ લાદવાને પડકારવામાં આવ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તે ખર્ચ સાથે સંકળાયેલા સંશોધન, તેની પાછળની પદ્ધતિ અથવા ગ્રાહકો પર ખર્ચનો બોજ પસાર થતા અટકાવતા મજબૂત સલામતીનો ખુલાસો કરતું નથી.
અરજીમાં જણાવાયું છે કે, સત્તાવાર રીતે એવું કહેવામાં આવ્યું હોવા છતાં કે, વેપારીઓ આ ખર્ચ ગ્રાહકોને આપી શકતા નથી, રસીદો પરની ફી આખરે કિંમતોમાં સામેલ કરવામાં આવશે. આનાથી કાર્યકારી મૂડીમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અથવા ઓછા માર્જિનવાળા વેપારીઓ યુપીઆઈ ચૂકવણી લેવાનો ઇનકાર કરી શકે છે અથવા વ્યવહારને બહુવિધ ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકે છે.
સરકારે 15 ઓક્ટોબરથી યુપીઆઈ વ્યવહારો પર ફી લાદવાના નિર્ણયને લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. 2, 000 રૂપિયાથી વધુની વ્યક્તિ-થી-વ્યવસાય લેવડ-દેવડ પર 0.4 ટકા એમ. ડી. આર. ચાર્જ લાગશે. આ ફી સીધી સરકારની આવકમાં નહીં જાય, પરંતુ બેંકો અને પેમેન્ટ એગ્રીગેટર્સ દ્વારા સર્વિસ ચાર્જ તરીકે વસૂલવામાં આવશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, યુપીઆઈ ચૂકવણી છેલ્લા લગભગ છ વર્ષથી સંપૂર્ણપણે મફત હતી. સરકારનું કહેવું છે કે, એમ. ડી. આર. એક સર્વિસ ચાર્જ છે, જે ડિજિટલ ચુકવણી પ્રણાલીને ટકાઉ બનાવવા અને બેંકો અને એગ્રીગેટર્સના ખર્ચને સંતુલિત કરવા માટે જરૂરી છે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ, રેલવે, વીમા, ટેલિકોમ, ઇંધણ અને કૃષિ ઇનપુટ્સ જેવા અમુક ચોક્કસ ક્ષેત્રો માત્ર ₹5ની સમાન ફી આકર્ષશે, જ્યારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ અને સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ જેવા વ્યવહારો ₹300ની મર્યાદા સાથે ₹1 ટકાના દરે MDR આકર્ષશે. તે જ સમયે, વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ વ્યવહારો અને નાની ચૂકવણીઓ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.
હિન્દુસ્થાન સમાચાર/સંજય
હિન્દુસ્થાન સમાચાર / Sachin Budhauliya
