લ્હાસા, નવી દિલ્હી, 23 ઓક્ટોબર (હિ.સ.): ગુરુવારે રાત્રે તિબેટમાં 7.0 ની તીવ્રતાનો શક્તિશાળી ભૂકંપ આવ્યો, જેના કારણે ભારે વિનાશ થયો. કુદરતી આફતમાં ઓછામાં ઓછા 16 લોકો માર્યા ગયા અને 32 અન્ય ઘાયલ થયા. ભૂકંપને કારણે 300 થી વધુ ઘરો ધરાશાયી થયા. અધિકારીઓએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી તીવ્ર બનાવી દીધી છે.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, ગુરુવારે રાત્રે લગભગ 10:33 વાગ્યે ભૂકંપ આવ્યો. શુક્રવારે સવારે 2:25 વાગ્યા સુધીની પ્રાથમિક માહિતી મુજબ, ઘાયલોમાંથી 11 લોકોની હાલત ગંભીર છે, જ્યારે 21 અન્ય લોકોને નાની ઈજાઓ પહોંચી છે. ઘટનાસ્થળે હાજર અધિકારીઓ નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે અને અસરગ્રસ્ત લોકોને સહાય પૂરી પાડી રહ્યા છે.

યુએસ જીઓલોજિકલ સર્વે (યુએસજીએસ) અનુસાર, ભૂકંપનું કેન્દ્ર તિબેટના નાગ્કુ શહેરથી લગભગ 190 કિલોમીટર પૂર્વ-ઉત્તરપૂર્વમાં અને પ્રાદેશિક રાજધાની લ્હાસાથી લગભગ 390 કિલોમીટર ઉત્તરપૂર્વમાં પર્વતીય વિસ્તારમાં હતું. ભૂકંપ આશરે 10 કિલોમીટરની ઊંડાઈએ આવ્યો હતો.

સ્થાનિક અધિકારીઓએ અહેવાલ આપ્યો છે કે, ભૂકંપનું કેન્દ્ર બેકન કાઉન્ટીના મારુ ટાઉનશીપમાં હતું. ટાઉનશીપના ડેપ્યુટી હેડ લ્હાવાંગ ડાગપોએ જણાવ્યું હતું કે, ભૂકંપ એટલો જોરદાર હતો કે તેનાથી ટાઉનશીપ ઓફિસની દિવાલોમાં તિરાડ પડી ગઈ. ભૂકંપથી કાઉન્ટી મુખ્યાલયમાં વીજળી અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન સેવાઓ પણ ખોરવાઈ ગઈ.

ભૂકંપ બાદ, અધિકારીઓએ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં લેવલ II કટોકટી પ્રતિભાવ સક્રિય કર્યો છે. રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે ભૂકંપ કેન્દ્ર નજીક 300 થી વધુ પોલીસ અધિકારીઓને મોકલવામાં આવ્યા છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં 347 પ્રાદેશિક અગ્નિશામક અને બચાવ કર્મચારીઓને તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે. બચાવ ટીમો કાટમાળમાં ફસાયેલા લોકોને શોધી રહી છે, ઘાયલોને સહાય પૂરી પાડી રહી છે અને ક્ષતિગ્રસ્ત ઇમારતોનું નિરીક્ષણ કરી રહી છે. વહીવટીતંત્ર નુકસાનનું મૂલ્યાંકન પણ કરી રહ્યું છે.

તિબેટ અને આસપાસના હિમાલયી પ્રદેશોમાં ભૂકંપ અસામાન્ય નથી. જાન્યુઆરી 2025માં, તિબેટના ટીંગ્રી કાઉન્ટીમાં 6.8ની તીવ્રતાનો વિનાશક ભૂકંપ આવ્યો હતો, જેમાં 120 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા અને સેંકડો ઘાયલ થયા હતા. અગાઉ, 2010માં, પડોશી કિંઘાઈ પ્રાંતના યુશુ પ્રદેશમાં 7.1 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવ્યો હતો. તે દુર્ઘટનામાં ઓછામાં ઓછા 2,698 લોકો માર્યા ગયા હતા, લગભગ 300 લોકો ગુમ થયા હતા. હાલના ભૂકંપે ફરી એકવાર ભૂકંપની ગતિવિધિઓ અને પ્રદેશમાં કુદરતી આફતોના જોખમ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

તિબેટમાં આ ભૂકંપ એવા સમયે આવ્યો છે, જ્યારે આ પ્રદેશ તાજેતરના વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનમાંથી બહાર આવી રહ્યો છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર, ૨૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ના રોજ નેપાળ-તિબેટ સરહદ નજીક ભૂસ્ખલન અને ભૂસ્ખલનને કારણે અચાનક પૂર આવ્યું હતું. આ દુર્ઘટનામાં વ્યાપક નુકસાન થયું હતું અને મોટી સંખ્યામાં લોકોને અસર થઈ હતી. પૂરના કારણે ઘણા ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલો તણાઈ ગયા હતા, જ્યારે કેટલાક જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સને પણ નુકસાન થયું હતું. આ ઘટના બાદ, અસરગ્રસ્ત સમુદાયો પુનર્વસન અને માળખાકીય સુવિધાઓ પુનઃસ્થાપનના પડકારનો સામનો કરી રહ્યા છે.

નિષ્ણાતોના મતે, ચિંગહાઈ-તિબેટ ઉચ્ચપ્રદેશમાં વધતું તાપમાન, હિમનદીઓનું પીછેહઠ અને ભારે હવામાન ઘટનાઓ કુદરતી આફતોના જોખમને વધુ વધારી શકે છે. તાજેતરના ભૂકંપે ફરી એકવાર આ પ્રદેશની નબળાઈને ઉજાગર કરી છે. અહીંના ઘણા સમુદાયો પહેલાથી જ મુશ્કેલ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ અને તાજેતરની કુદરતી આફતોની અસરોનો સામનો કરી રહ્યા છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / અમરેશ દ્વિવેદી

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ