નવી દિલ્હી, 05 નવેમ્બર (હિ.સ.) : કેન્દ્ર સરકારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ઘાસચારાની અછતને દૂર કરવા, પશુધન માળખાને મજબૂત કરવા અને ગ્રામીણ આજીવિકા સુધારવા માટે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયના ગ્રામીણ વિકાસ વિભાગ (DoRD) અને પશુપાલન અને ડેરી મંત્રાલયના પશુપાલન અને ડેરી વિભાગ (DAHD) એ સંયુક્ત રીતે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને એક સલાહકાર જારી કર્યો છે.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ સલાહકાર ડેવલપ ઇન્ડિયા - ગેરંટી ફોર એમ્પ્લોયમેન્ટ એન્ડ લાઇવલીહૂડ્સ મિશન (ગ્રામીણ) (VB-G રામજી એક્ટ, 2025) હેઠળ આંતર-વિભાગીય સંકલન દ્વારા લાગુ કરવામાં આવશે. 1 જુલાઈ, 2026 થી અમલમાં આવેલા VB-G રામજી એક્ટ હેઠળ, દરેક ગ્રામીણ પરિવારને દર વર્ષે 125 દિવસના વેતન રોજગારની કાયદાકીય ખાતરી આપવામાં આવે છે. આ યોજના હવે પશુધન અને ડેરી ક્ષેત્રોની જરૂરિયાતો સાથે સુસંગત છે. કાયદા હેઠળ નિર્ધારિત 375 પ્રવૃત્તિઓની યાદીમાંથી, ઘાસચારાના ઉત્પાદન અને પશુધન માળખા માટે 22 ચોક્કસ પ્રવૃત્તિઓ ઓળખવામાં આવી છે. આમાં વ્યક્તિગત અને સમુદાય સ્તરે ઘાસચારાની ખેતી અને ગોચર વિકાસ, સાઇલેજ એકમો, ઘાસચારાની બેંકો અને ઘાસચારાના સંગ્રહ સુવિધાઓનું નિર્માણ, પશુઓ, બકરા, ડુક્કર અને મરઘાં માટે આશ્રયસ્થાનોનું નિર્માણ અને જાળવણી, સમુદાય દૂધ સંગ્રહ કેન્દ્રો, પશુચિકિત્સા આરોગ્ય કેન્દ્રો અને પશુ પાણીની ટાંકીઓનું નિર્માણ અને પાત્ર વ્યક્તિગત લાભાર્થીઓ માટે એઝોલા ટાંકીઓનું નિર્માણ શામેલ છે.

રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સ્થાનિક જરૂરિયાતોના આધારે કુલ કાર્યક્રમ ખર્ચના ઓછામાં ઓછા 5 ટકા ઘાસચારો અને પશુધન વિકાસ પ્રવૃત્તિઓ માટે ફાળવવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આ યોજના પાયાના સ્તરેથી ઘડવામાં આવશે. ઘાસચારો વિકાસ અને પશુધન સુવિધાઓનો વિકાસ ગ્રામ પંચાયત યોજનાઓ (VGPPs) માં સમાવેશ કરવામાં આવશે, જેને ગ્રામ સભા દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવશે.

ખાસ પ્રાથમિકતાના ક્ષેત્રોમાં, ગ્રામ પંચાયતોમાં જ્યાં ૩૦ ટકાથી વધુ વસ્તી આજીવિકા માટે પશુધન પર આધાર રાખે છે, ત્યાં જરૂરિયાત આધારિત 'સંતૃપ્તિ અભિગમ' અપનાવવામાં આવશે. આ હેતુ માટે, ભારતીય ઘાસચારો અને ઘાસચારો સંશોધન સંસ્થા (ICAI-IGFRI) દ્વારા તૈયાર કરાયેલ રાજ્ય-વિશિષ્ટ ઘાસચારો યોજનાઓનો માર્ગદર્શિકા તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

આ સલાહકાર સ્પષ્ટ કરે છે કે બધી ક્રિયાઓ કાયદાકીય નિયમોની અંદર કરવામાં આવશે.

આમાં જિલ્લા સ્તરે સામગ્રી ઘટક પર 40 ટકા મહત્તમ મર્યાદા, ફરજિયાત સામાજિક ઓડિટ, સાપ્તાહિક જાહેર જાહેરાતો અને ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિઓનું કડક પાલન શામેલ છે.

આ સંયુક્ત પહેલ નાના, સીમાંત ખેડૂતો અને ભૂમિહીન પરિવારોને સશક્ત બનાવવા, આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા અને ડેરી ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ છે. આ સંપૂર્ણ સરકારી અભિગમ ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપશે તેવી અપેક્ષા છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર/શ્રદ્ધા દ્વિવેદી/મુકુંદ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / હર્ષ શાહ