નોઇડા, 05 નવેમ્બર (હિ.સ.) : એએસજી આંખ હોસ્પિટલે દિવાળી પર ફટાકડાથી થતી ગંભીર આંખની ઇજાઓને રોકવા અને તાત્કાલિક સારવાર પૂરી પાડવા માટે સુરક્ષિત આંખો, સલામત દિવાળી ઝુંબેશ શરૂ કરી છે. આ પહેલ હેઠળ, 15 વર્ષ સુધીના બાળકોને જેમને ફટાકડાથી આંખમાં ઇજા થાય છે તેમને મફત પ્રાથમિક સારવાર, તબીબી સલાહ અને જો જરૂરી હોય તો શસ્ત્રક્રિયા પૂરી પાડવામાં આવશે.

હોસ્પિટલે રાષ્ટ્રવ્યાપી ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઇન નંબર, 18001200111 પણ શરૂ કર્યો છે.

ગુરુવારે હોસ્પિટલના નોઇડા સેક્ટર 18 સુવિધામાં આયોજિત સંયુક્ત પત્રકાર પરિષદમાં, આંખના નિષ્ણાતોએ માતાપિતાને તેમના બાળકોને ફટાકડાથી દૂર રાખવા અને કોઈપણ આંખની ઇજાને ગંભીરતાથી લેવા વિનંતી કરી. હોસ્પિટલના સિનિયર નેત્ર ચિકિત્સક ડૉ. ઇશા અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો દિવાળી દરમિયાન ફટાકડા પ્રત્યે સૌથી વધુ ઉત્સાહિત હોય છે અને અકસ્માતોનો ભોગ પણ બને છે. તેથી, માતાપિતાએ ક્યારેય બાળકોને એકલા ફટાકડા ફોડવા દેવા જોઈએ નહીં. ફટાકડા હંમેશા પુખ્ત વયના લોકોની દેખરેખ હેઠળ અને સલામત અંતરે પ્રગટાવવા જોઈએ. મીણબત્તીઓ અથવા અગરબત્તીઓનો ઉપયોગ ફટાકડા ફોડવા માટે કરતી વખતે પૂરતું અંતર જાળવવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

ડૉ. અગ્રવાલે ખાસ ચેતવણી આપી હતી કે જો ફટાકડા તરત જ સળગતા ન હોય, તો તેને ફરીથી સ્પર્શ કરવો જોઈએ નહીં અથવા તેને જોવા માટે નજીક ઝૂકવું જોઈએ નહીં. આવા કિસ્સાઓમાં, અચાનક વિસ્ફોટ થવાથી આંખને ગંભીર ઈજા થઈ શકે છે. જો કોઈ કણ આંખમાં જાય અથવા ઈજા પહોંચાડે, તો વ્યક્તિએ ક્યારેય આંખને ઘસવું જોઈએ નહીં કે દબાણ કરવું જોઈએ નહીં. આવી સ્થિતિમાં, ઘી, તેલ અથવા અન્ય કોઈપણ ઘરગથ્થુ ઉપચાર ટાળવા જોઈએ. ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના આંખના ટીપાં નાખવા પણ નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. આંખમાં ઈજાના કિસ્સામાં, વ્યક્તિએ કાગળના કપ અથવા યોગ્ય રક્ષણાત્મક કવરથી આંખને હળવાશથી ઢાંકવી જોઈએ અને તાત્કાલિક તબીબી સહાય લેવી જોઈએ. સમયસર સારવારથી દૃષ્ટિ બચાવી શકાય છે.

ડૉ. અગ્રવાલે નિયમિત ચશ્માનો ઉપયોગ કરતી વખતે સાવધાની રાખવાની પણ સલાહ આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે ફટાકડાના દબાણ અથવા વિસ્ફોટથી સામાન્ય ચશ્મા તૂટી શકે છે, જેનાથી આંખોને વધુ નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી, રક્ષણ માટે, પોલીકાર્બોનેટથી બનેલા રક્ષણાત્મક ચશ્માનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

નેત્ર ચિકિત્સક ડૉ. અંકુર ભટનાગરે ફટાકડા ફોડવાથી કોર્નિયા અને દ્રષ્ટિને થતા લાંબા ગાળાના નુકસાન વિશે સમજાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે કોર્નિયા આંખનો ખૂબ જ પારદર્શક અને નાજુક ભાગ છે. જો તે ફટાકડા ફોડવાથી ઘાયલ થાય છે અથવા બળી જાય છે, તો તેની પારદર્શિતા પુનઃસ્થાપિત કરી શકાતી નથી. આનાથી કાયમી દ્રષ્ટિ ગુમાવી શકાય છે. આંખમાં નાના ખંજવાળ, બળતરા અથવા લાલાશને પણ અવગણવી જોઈએ નહીં, કારણ કે આંખ મારવાથી ઘા વારંવાર ઘસાઈ શકે છે.

ડૉ. ભટનાગરે સમજાવ્યું કે ASG આંખ હોસ્પિટલ ગ્રુપ પાસે દેશભરના 90 થી વધુ શહેરોમાં 200 થી વધુ કેન્દ્રો છે. આ કેન્દ્રો દિવાળી પર 24 કલાક કટોકટી સેવાઓ પણ પૂરી પાડશે. 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોને ફટાકડા ફોડવાથી થતી આંખની ઇજાઓ માટે સર્જરી સહિત મફત કટોકટી સેવાઓ મળશે.

ડૉ. મુહત્શામ તૌહીદે આંખની ઇજાઓના પ્રકારો અને ફટાકડા માટે પ્રાથમિક સારવાર વિશે માહિતી આપી. તેમણે સમજાવ્યું કે ઇજાની તીવ્રતા આંખની ઇજાની માત્રા પર આધાર રાખે છે. જો કોઈ જોરદાર વિસ્ફોટથી આંખની કીકી અથવા અંદરના ભાગમાં ઊંડી ઈજા થાય કે ફાટી જાય, તો આંખને ધોવી કે દબાવવી ન જોઈએ. જો ફક્ત ધૂળ, ગનપાઉડર અથવા ધુમાડાના કણો આંખમાં પ્રવેશ કરે, તો આંખને 10 થી 15 મિનિટ સુધી સ્વચ્છ, વહેતા પાણીથી હળવા હાથે ધોઈ શકાય છે. જો કે, જો કોઈ ગંભીર ઈજા થાય, તો આ ન કરવું જોઈએ. ડૉ. તૌહીદે માતાપિતાને સલાહ આપી હતી કે આવી ઘટનામાં, ગભરાવાને બદલે, તેઓએ તાત્કાલિક તબીબી સહાય લેવી જોઈએ. આ હેતુ માટે, હોસ્પિટલના ટોલ-ફ્રી હેલ્પલાઇન નંબર 18001200111 પર સંપર્ક કરીને નજીકના કેન્દ્રમાંથી સલાહ મેળવી શકાય છે.

નેત્ર ચિકિત્સક ડૉ. અક્ષય કુમારે લોકોને ફટાકડાના ધુમાડા અને વાયુ પ્રદૂષણની આંખો પર થતી અસરો વિશે ચેતવણી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ફટાકડામાંથી નીકળતો ધુમાડો અને ગનપાઉડર આંખોની એલર્જી, શુષ્કતા અને બળતરાનું કારણ બની શકે છે. ફટાકડાનો ધુમાડો એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) પર પણ અસર કરે છે. તેથી, લોકોએ જરૂર પડે ત્યારે જ બહાર નીકળવું જોઈએ અને ડૉક્ટરની સલાહ લઈને જ લુબ્રિકેટિંગ આઇ ડ્રોપ્સનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. તેમણે ફટાકડા ફોડતી વખતે ઢીલા કપડાં પહેરવાની સલાહ આપી. તેમણે કહ્યું કે પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે લીલા ફટાકડા અને દીવાના ઉપયોગને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.

નિષ્ણાત ડૉ. ચેતને મોટા અવાજવાળા ફટાકડા અને પોટાશ ગન જેવા ખતરનાક ઉપકરણોથી થતા નુકસાન વિશે સમજાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે મોટા અવાજવાળા વિસ્ફોટોથી ગનપાઉડરની ગોળીઓ આંખોમાં પ્રવેશી શકે છે અને કાનના પડદાને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. નવજાત શિશુઓ અને નાના બાળકોએ ફટાકડાના અવાજ અને ધુમાડાના સંપર્કમાં ન આવવું જોઈએ, કારણ કે તેમના શરીરના ભાગો અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.

આ સમય દરમિયાન, બધા નિષ્ણાતોએ સંયુક્ત રીતે માતાપિતા અને સામાન્ય લોકોને દિવાળી દરમિયાન બાળકોની સલામતીને પ્રાથમિકતા આપવા અપીલ કરી. ફટાકડા ફોડતી વખતે સાવધાની રાખો, આંખમાં ઈજા થાય તો ઘરેલું ઉપચાર ટાળો અને તાત્કાલિક નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ લો.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર/માધવી ત્રિપાઠી/પવન કુમા

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / હર્ષ શાહ