નવી દિલ્હી, 25 જૂન (હિ.સ.). ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ના વરિષ્ઠ નેતા અને સાંસદ રવિશંકર પ્રસાદે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે, કટોકટી ફક્ત ઇન્દિરા ગાંધીનું પદ બચાવવા માટે લાદવામાં આવી હતી. પાર્ટી મુખ્યાલયમાં આયોજિત એક પત્રકાર પરિષદમાં તેમણે 25 જૂન, 1975 ના રોજ લાદવામાં આવેલી કટોકટીને ભારતીય લોકશાહીનો સૌથી દુ:ખદ અને કાળો સમય ગણાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટે ઇન્દિરા ગાંધીની ચૂંટણી રદ કરી હતી. ઇન્દિરા ગાંધીએ આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરી હતી, પરંતુ તેમને સંપૂર્ણ રાહત મળી ન હતી. જ્યારે આ ઘટના બની ત્યારે ઇન્દિરા ગાંધીને બચાવવાના પ્રયાસો શરૂ થયા, અને પરિણામે, કટોકટી લાદવામાં આવી.

રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું કે, કટોકટીને 50 વર્ષ વીતી ગયા છે. આજે દેશમાં લોકશાહી બચાવવાની વાત થઈ રહી છે અને બંધારણનો પ્રચાર થઈ રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, 50 વર્ષ પહેલા જે બન્યું તેના માટે જવાબદાર લોકોને ખુલ્લા પાડવા મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે કહ્યું કે, તેઓ જેપી ચળવળમાં લડવૈયા હતા, મીસા હેઠળ જેલમાં પણ ગયા હતા અને કટોકટી સામે લડ્યા હતા. તેથી, આપણે તે સમયગાળાની ઘટનાઓને જાતે યાદ કરી શકીએ છીએ. ઘણા પત્રકારોએ જેલમાં થતા ત્રાસ પર પુસ્તકો લખ્યા છે.

પત્રકાર કુમી કપૂરના પુસ્તકનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે, તે સમયે વહીવટી અધિકારીઓને કેદીઓને ગરમી અને અસ્વસ્થતાથી બચાવવા માટે ટીન-છતવાળા રૂમમાં રાખવાની સૂચના આપવામાં આવી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે દેશભરમાં રાજકીય કેદીઓને ઘણી જગ્યાએ ત્રાસ આપવામાં આવતો હતો અને અમાનવીય વર્તન કરવામાં આવતું હતું. બળજબરીથી નસબંધી અભિયાનનો ઉલ્લેખ કરતા, રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું કે, તે સમયગાળા દરમિયાન, સરકારી કર્મચારીઓ પર નસબંધી લક્ષ્યોને પૂર્ણ કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવતું હતું. તેમના મતે, પ્રમોશન અને અન્ય લાભો પણ નસબંધી અભિયાન સાથે જોડાયેલા હતા, જેના કારણે ઘણી જગ્યાએ બળજબરીથી નસબંધી કરવામાં આવી હતી. અપરિણીત લોકોનું પણ નસબંધી કરવામાં આવી હતી. આ માનવતા પર હુમલો હતો.

મીડિયા પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોનો ઉલ્લેખ કરતા, રવિશંકર પ્રસાદે કહ્યું કે, 24 જૂનની રાત્રે દિલ્હીમાં ઘણા મોટા અખબારોના કાર્યાલયોમાં વીજળી કાપી નાખવામાં આવી હતી જેથી તેઓ પ્રકાશનથી રોકી શકે. તેમણે નોંધ્યું કે, તે સમયે સેન્સરશીપ અમલમાં હતી. કટોકટી દરમિયાન, એક મુખ્ય સેન્સર અધિકારી હતા, જેમની મંજૂરી વિના કોઈ પણ સમાચાર પ્રકાશિત થઈ શકતા ન હતા, અને નિર્દેશ એવો હતો કે, સંજય ગાંધીની દેશવ્યાપી યાત્રાઓ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમાચાર હશે. તેમણે કટોકટી દરમિયાન ભૂગર્ભમાં રહેવામાં વડા પ્રધાન મોદીની ભૂમિકાની પ્રશંસા કરી.

તેમણે નોંધ્યું કે, વરિષ્ઠ પત્રકાર કુલદીપ નાયર સહિત અનેક પત્રકારોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. ઘણા અખબારોએ વિરોધમાં તેમના સંપાદકીય કૉલમ ખાલી છોડી દીધા હતા. તેમણે લાલકૃષ્ણ અડવાણીના પ્રખ્યાત નિવેદનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે, જ્યારે કેટલાક પત્રકારોને નમન કરવાનું કહેવામાં આવ્યું, ત્યારે તેઓ દંડવત કરવા લાગ્યા. આ છતાં, કેટલાક અખબારો અને પત્રકારોએ હિંમત બતાવી.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / વિજયાલક્ષ્મી / અનૂપ શર્મા

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ