ચિત્રકૂટ (ઉત્તર પ્રદેશ), નવી દિલ્હી, 14 જુલાઈ ભગવાન રામની તપોભૂમિ ચિત્રકૂટમાં સુપ્રસિદ્ધ દેવલ કુટી ખાતે તપોવન વૃક્ષ મંદિરની સ્થાપના કરવાનો સંકલ્પ લેવામાં આવ્યો છે. દેવલ કુટી દેવળ અને ચૌરા ગામડાઓ વચ્ચે મંદાકિની નદીના કિનારે એક ટેકરી પર આવેલું છે. એક ડુંગરાળ બ્લોકમાં આવેલું આ કુટીર હજુ પણ શહેરની ભાગદોડથી દૂર છે. લગભગ દોઢ દાયકાથી અહીં તપસ્યા કરી રહેલા સ્વામી ધર્માનંદે જાહેરાત કરી છે કે તેઓ દેવલ કુટીમાં ચાર વીઘા જમીન પર તપોવન વૃક્ષ મંદિર તૈયાર કરાવશે.

આસપાસના ગામોના તપસ્વીઓ દ્વારા સ્વામી ધર્માનંદને બાબા તરીકે પણ સંબોધવામાં આવે છે. દેવલ આવતા પહેલા તેમણે પૈસ્વાનીના મૂળ બૃહમકુંડ નજીક વર્ષો સુધી તપસ્યા કરી છે. તેઓ કહે છે, દેવલના તપસ્વી તપસ્વીઓએ તેમને જે વૃક્ષોની ભેટ સોંપી છે તે સમયની સાથે ધીમે ધીમે ઓછી થઈ રહી છે. તેની પાસે ચાર એકર જમીન છે. તપોવન વૃક્ષ મંદિરને ઔષધીય અને ફળદાયી છોડ વાવીને વિકસાવવાનું છે, જેથી અહીં આવતા સંતો અને સાધુઓ શાંત અને જીવંત વાતાવરણમાં સાધના કરી શકે. આ બધું શ્રમ દ્વારા કરવામાં આવશે.

તેમણે કહ્યું કે, જો જલઋષિ અને વૃક્ષમિત્ર અભિમન્યુ ભાઈ નિર્ણય કરશે તો ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર પાસેથી ચાર વીઘા જમીન માટે રોપા મેળવવામાં કોઈ મુશ્કેલી નહીં પડે. ચિત્રકૂટના રામઘાટ ખાતે નવા ચંદ્ર સ્નાનનું મહત્વ સમજાવતા તપસ્વી બાબાએ કહ્યું કે, તેમણે ગયા દિવસે દેવલ કુટી ખાતે અભિમન્યુ ભાઈ અને અન્ય લોકો સાથે આ અંગે વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી. પછી તપોવન વૃક્ષ મંદિર બનાવવાનું નક્કી કર્યું. તેમણે કહ્યું કે, જો આ પ્રતિજ્ઞા સરકારના વૃક્ષારોપણ અભિયાન અને 'એક વૃક્ષ મા' ના નામ હેઠળ પૂર્ણ કરવામાં આવે તો તે ખૂબ સારું રહેશે.

ધર્માનંદે કહ્યું કે, ચિત્રકૂટ ભગવાન રામની તપોભૂમિ છે. હાલમાં, તપોવન વિસ્તારમાં કોંક્રિટ મંદિરો અને ઘાટના નિર્માણથી તપોવનની કુદરતી અને આધ્યાત્મિક ઓળખ નબળી પડી રહી છે. તેથી, ચિત્રકૂટ તપોવન સંરક્ષણ અભિયાનના સ્વયંસેવકોએ વૃક્ષ મંદિરની વિભાવના હેઠળ તપોવનને પુનર્જીવિત કરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી છે. તપસ્વી બાબાએ કહ્યું કે તેઓ આ વર્ષે દેવલ કુટી ખાતે પવિત્ર ક્વાર (અશ્વિન) મહિનાથી તપસ્યા પર બેસશે. આ સાધના આવતા વર્ષે આ મહિનામાં પૂર્ણ થશે. તેમણે કહ્યું કે, તેઓ દેવલ મહર્ષિના હજારો વર્ષ જૂના દેવલ કુટીના આ તપોવનના વૃક્ષ મંદિરોનું સંરક્ષણ કરી રહ્યા છે, જે તેમની પૂજા છે. તે તેના જીવનમાં બીજું વૃક્ષ મંદિર બનાવવા માંગે છે, જે તપોવનને આ પ્રદેશ માટે ઓક્સિજન પ્લાન્ટ જેવું બનાવશે. સ્થાનિક બાળકો અહીં આવે છે અને યોગ શીખે છે.

અભિમન્યુ ભાઈ કહે છે કે, તપોવન પુનરુત્થાન સંવાદમાં સંત અને સમાજને જોડવા માટે ટૂંક સમયમાં દેવલ કુટી, સૂરજકુંડ, કાલકા દેવી પહાડી, કામદગિરી પર્વત પરિક્રમા માર્ગ, લક્ષ્મણ પહાડી અને બ્રહ્મકુંડ ખાતે પરિસંવાદો શરૂ કરવામાં આવશે. તેનો ઉદ્દેશ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે સરકાર-સમાજ દ્વારા વાવવામાં આવેલો એક પણ છોડ સુકાઈ ન જાય અને ચિત્રકૂટમાં તપોવન સંસ્કૃતિને પુનર્જીવિત કરવામાં આવે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર /મુકુંદ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ