ગીર સોમનાથ 06 ઓગસ્ટ (હિ.સ.) : ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં વરસાદના લાંબા વિરામને કારણે ખેડૂતોની ચિંતા સતત વધી રહી છે. પ્રથમ વરસાદ બાદ મેઘરાજાએ ફરીથી વિરામ લેતાં ખેતરોમાં ઉભેલા પાક પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. મગફળી સહિતના ખરીફ પાકને તાત્કાલિક પાણીની જરૂરિયાત ઉભી થઈ છે, જ્યારે નદી-નાળા, તળાવો અને કૂવાઓના જળસ્તરમાં પણ ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે. આવી વિકટ પરિસ્થિતિમાં સુત્રાપાડા તાલુકાના પ્રશ્નાવડા ગામના ગ્રામજનોએ પ્રાચીન વૈદિક પરંપરાને અનુસરી ભગવાન વરુણને પ્રસન્ન કરવા માટે વિશેષ વરુણ યજ્ઞ અને પર્જન્ય યજ્ઞનું આયોજન કર્યું હતું.

યજ્ઞ દરમિયાન ગામના ભૂદેવો અને બ્રાહ્મણોએ વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે વિધિવત પૂજન-અર્ચન કર્યું હતું. વિશેષ રીતે જળમાં બેસીને વરુણદેવ અને પર્જન્ય દેવને આહુતિ અર્પણ કરવામાં આવી હતી. સમગ્ર વાતાવરણ વૈદિક મંત્રોના નાદથી ગુંજી ઉઠ્યું હતું અને ગ્રામજનોએ શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવ સાથે યજ્ઞમાં ભાગ લઈને સારા વરસાદ માટે પ્રાર્થના કરી હતી.

આયોજકોના જણાવ્યા મુજબ વેદ, ઉપનિષદ અને પુરાણોમાં વરસાદ માટે વરુણ યજ્ઞ અને પર્જન્ય યજ્ઞનું વિશેષ મહત્વ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. ઋષિ-મુનિઓના સમયથી ચાલી આવતી આ પરંપરાનો મુખ્ય હેતુ પ્રકૃતિનું સંતુલન જળવાઈ રહે, સમયસર વરસાદ વરસે, કૃષિ સમૃદ્ધ બને અને સમગ્ર વિશ્વનું કલ્યાણ થાય તેવો છે. આ જ ભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રશ્નાવડા ગામમાં આ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.

ગામના આગેવાનોનું કહેવું છે કે પ્રથમ વરસાદ બાદ લાંબા સમયથી વરસાદ ન પડતાં ખેડૂતો ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરી રહ્યા છે. ખેતરોમાં વાવેલા પાક ધીમે ધીમે મુરઝાવા લાગ્યા છે અને જો આગામી દિવસોમાં વરસાદ નહીં પડે તો ઉત્પાદન પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. ગામલોકોમાં એવી ધાર્મિક આસ્થા છે કે શ્રદ્ધાપૂર્વક કરવામાં આવતા વરુણ યજ્ઞથી ભગવાન વરુણ પ્રસન્ન થાય છે અને સારો વરસાદ વરસે છે. અગાઉના વર્ષોમાં પણ આવા યજ્ઞો યોજાયા હોવાનું તેઓએ જણાવ્યું હતું.

ખેડૂતોના જણાવ્યા મુજબ મગફળી સહિતના પાકમાં બિયારણ, ખાતર, દવાઓ અને ખેતીના અન્ય ખર્ચ પાછળ લાખો રૂપિયાનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે. હાલ પાકને જીવનદાન સમાન વરસાદની જરૂર છે. વરસાદમાં વધુ વિલંબ થશે તો પાકને ભારે નુકસાન થવાની ભીતિ છે. સાથે જ નદી-નાળા અને કૂવાઓમાં પાણીનું પ્રમાણ સતત ઘટી રહ્યું હોવાથી પશુધન માટે પીવાના પાણી અને ઘાસચારા અંગે પણ ચિંતા વધી રહી છે. ખેડૂતો દ્વારા સરકાર સમક્ષ પણ જરૂરી સહાય અને પરિસ્થિતિ પર નજર રાખવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

યજ્ઞમાં મોટી સંખ્યામાં ગ્રામજનો, ખેડૂતો, મહિલાઓ અને યુવાનોએ હાજરી આપી હતી. સૌએ એકસ્વરે ભગવાન વરુણને પ્રાર્થના કરી હતી કે સમગ્ર ગીર સોમનાથ જિલ્લામાં વહેલી તકે સારો વરસાદ વરસે, ખેતરોમાં મુરઝાતો પાક ફરી લીલોછમ બને, ખેડૂતોની મહેનત સફળ થાય અને સમગ્ર વિસ્તારમાં સુખ, સમૃદ્ધિ અને ખુશહાલીનું વાતાવરણ સર્જાય.

પ્રશ્નાવડા ગામમાં યોજાયેલ આ વરુણ યજ્ઞ માત્ર ધાર્મિક અનુષ્ઠાન પૂરતો મર્યાદિત ન રહ્યો, પરંતુ કુદરત પ્રત્યેની આસ્થા, સામૂહિક એકતા અને ખેડૂતોના જીવન સાથે જોડાયેલી આશા-અપેક્ષાનું જીવંત પ્રતીક બની રહ્યો. હવે સમગ્ર વિસ્તારના ખેડૂતોની નજર આકાશ તરફ છે કે મેઘરાજા વહેલી તકે મહેરબાન બને અને વરસાદથી ધરતીને તૃપ્ત કરી ખેડૂતોના ચહેરા પર ફરી સ્મિત લાવે.

---------------

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ભરતસિંહ જાદવ