નવી દિલ્હી, 10 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.). અવકાશમાં વધતી ગતિવિધિઓ વચ્ચે, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ, ગુરુવારે વૈશ્વિક સમુદાયને સહયોગ, સ્થિરતા અને સમાવેશીકરણને પ્રાધાન્ય આપવા આહ્વાન કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, અવકાશમાં કક્ષાઓ વધુ ભીડવાળી, ટેકનોલોજીઓ વધુ શક્તિશાળી અને અવકાશ ક્ષેત્રમાં ભાગીદારોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે. આવા સંજોગોમાં, દુનિયાએ એકાગ્રતાને બદલે સહયોગ, ટૂંકા ગાળાના લાભને બદલે સ્થિરતા અને બહિષ્કારને બદલે સમાવેશીકરણનો માર્ગ પસંદ કરવો પડશે.

વડાપ્રધાને પેરિસમાં આયોજિત પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ શિખર સંમેલનને વિડિયો પરિષદ દ્વારા સંબોધિત કરતા કહ્યું કે, ભારત સુરક્ષિત, સંરક્ષિત, શાંતિપૂર્ણ અને ટકાઉ અવકાશ ક્ષેત્રને સમર્થન આપે છે. આ વ્યવસ્થા આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, સંવાદ અને બહુપક્ષીય સહયોગ પર આધારિત હોવી જોઈએ.

મોદીએ કહ્યું કે, ભારતનો અવકાશ દ્રષ્ટિકોણ ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ્’ એટલે કે એક પૃથ્વી, એક પરિવાર અને એક ભવિષ્યની ભાવનામાં સમાયેલો છે. આ ભાવના હવે પૃથ્વીથી આગળ અવકાશ સુધી પહોંચવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે અવકાશ સદીઓથી માનવની કલ્પનાને પ્રેરિત કરતો રહ્યો છે, પરંતુ આજે તેની ટેકનોલોજીઓ પૃથ્વી પર જીવન બચાવવામાં પણ મદદ કરી રહી છે. આબોહવા અને પાકની દેખરેખથી લઈને મહાસાગરો અને સમુદાયો સુધી અવકાશ ટેકનોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.

વડાપ્રધાને ભારતના ભવિષ્યના અવકાશ લક્ષ્યોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે, ભારતનું લક્ષ્ય 2035 સુધીમાં પોતાનું અવકાશ સ્ટેશન સ્થાપિત કરવાનું અને 2040 સુધીમાં કોઈ ભારતીયને ચંદ્ર પર મોકલવાનું છે. તેમણે કહ્યું કે આ પ્રયાસોમાં ભારતનો સ્પષ્ટ માર્ગદર્શક સિદ્ધાંત છે કે અવકાશમાંથી મળતા લાભો સમગ્ર માનવતા સુધી પહોંચવા જોઈએ.

મોદીએ ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ઇસરો)ની સિદ્ધિઓનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, તેણે શ્રેષ્ઠતા અને સસ્તા અવકાશ અભિયાનો માટે વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠા મેળવી છે. ઇસરોની ટેકનોલોજી ખેડૂતો અને માછીમારોની સહાયતા, હવામાનની આગાહી, આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને નૌકા સંચાલન જેવા ક્ષેત્રોમાં ઉપયોગી થઈ રહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, 34 દેશોના 430 થી વધુ ઉપગ્રહો ભારતીય રોકેટો દ્વારા અવકાશમાં મોકલવામાં આવ્યા છે.

વડાપ્રધાને કહ્યું કે, ચંદ્રયાન-3 એ ભારતને ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવીય ક્ષેત્ર નજીક ઉતરનાર પ્રથમ દેશ બનાવ્યો, જ્યારે આદિત્ય-એલ1 સૂર્યના રહસ્યોને સમજવામાં મદદ કરી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ગયા વર્ષે એક ભારતીયે આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ સ્ટેશનની યાત્રા કરી.

મોદીએ ભારતના ખાનગી અવકાશ ક્ષેત્રના ઝડપથી આગળ વધવાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે, ઉદ્યોગસાહસિકતાની ઊર્જા ઇસરોની વૈજ્ઞાનિક શ્રેષ્ઠતા સાથે જોડાઈ રહી છે. ફ્રાન્સને ભારતના ભરોસાપાત્ર અવકાશ ભાગીદાર ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે બંને દેશોનો સહયોગ પૃથ્વી અવલોકન અને અદ્યતન ટેકનોલોજીઓ સહિતના વિવિધ ક્ષેત્રોમાં આગળ વધી રહ્યો છે.

તેમણે ફ્રાન્સ અને દુનિયાના અન્ય દેશોને ભારતની આગામી અવકાશ યાત્રામાં ભાગીદાર બનવા આહ્વાન કરતા કહ્યું કે, માનવતા અને આવનારી પેઢીઓ માટે અવકાશનું મળીને સંશોધન, નવીનતા અને સંરક્ષણ થવું જોઈએ.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / સુશીલ કુમાર / સંજીવ પાશ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ