- 15 ભાષાઓમાં એકસાથે સમાચારોનું વિશ્વ, હવે વૈશ્વિક વિસ્તરણની તૈયારી

વારાણસી, નવી દિલ્હી, 13 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.) ભારતની ભાષાઈ વિવિધતાને પત્રકારત્વની શક્તિમાં બદલીને હિન્દુસ્થાન સમાચારે બહુભાષી સમાચાર સેવાનું વિશિષ્ટ મોડેલ રજૂ કર્યું છે. હિન્દુસ્થાન સમાચાર એકસાથે 15 ભાષાઓમાં સમાચાર ઉપલબ્ધ કરાવનારી વિશ્વની એકમાત્ર બહુભાષી ન્યૂઝ એજન્સી છે. આ વાત હિન્દુસ્થાન સમાચાર જૂથના અધ્યક્ષ અરવિંદ ભાલચંદ્ર માર્ડીકરે રવિવારે મહાત્મા ગાંધી કાશી વિદ્યાપીઠના ગાંધી અધ્યયન પીઠ સભાગૃહમાં હિન્દી દિવસની પૂર્વ સંધ્યાએ આયોજિત ભારતીય ભાષા સમાગમ-2026માં કહી.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર દ્વારા આયોજિત, ‘ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા, પ્રાદેશિક ભાષાઓ અને સમૃદ્ધ ભારત’ વિષયક સમાગમમાં અરવિંદ માર્ડીકરે કહ્યું કે, સંસ્થાની સ્થાપનાનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય ભારતના નાગરિકો સુધી તેમની પોતાની ભાષાઓમાં સાચી અને સચોટ માહિતી પહોંચાડવાનો હતો. સ્વતંત્રતા પછી શરૂ થયેલી આ યાત્રા લગભગ આઠ દાયકાની થઈ ચૂકી છે. આજે સંસ્થા 14 ભારતીય ભાષાઓ અને અંગ્રેજી સહિત કુલ 15 ભાષાઓમાં સમાચાર ઉપલબ્ધ કરાવી રહી છે.

તેમણે કહ્યું કે, ભારત જેવા બહુભાષી અને બહુસાંસ્કૃતિક દેશમાં એકસાથે આટલી ભાષાઓમાં સમાચાર ઉપલબ્ધ કરાવવા ફક્ત પત્રકારત્વની સિદ્ધિ નથી, પરંતુ ભાષાઈ એકતા અને વિવિધતાનું પણ ઉદાહરણ છે.

ભાષાઓને સામાન્ય માહિતી મંચ સાથે જોડી-

અરવિંદ માર્ડીકરે કહ્યું કે ભારતીય ભાષાઓ ફક્ત બોલચાલ અને સંવાદનું માધ્યમ નથી. તેમાં હજારો વર્ષોની જ્ઞાન પરંપરા, સંસ્કૃતિ, ઇતિહાસ અને સામાજિક અનુભવો સમાયેલા છે. હિન્દુસ્થાન સમાચારે આ જ વિવિધતાને પોતાની તાકાત બનાવીને અલગ-અલગ ભાષાઓમાં સમાચાર ઉપલબ્ધ કરાવીને દેશના વિવિધ ભાષાઈ સમાજોને એક સામાન્ય માહિતી મંચ સાથે જોડ્યા.

તેમણે કહ્યું કે, હિન્દુસ્થાન સમાચારની સ્થાપના શિવરામ શંકર આપ્ટેએ આ વિચાર સાથે કરી હતી કે, સ્વતંત્ર ભારતના દરેક નાગરિકને તેની પોતાની ભાષામાં સાચી માહિતી મળે. સ્વતંત્રવીર વિનાયક દામોદર સાવરકર તેના મુખ્ય પ્રેરણાસ્ત્રોતોમાં રહ્યા. મુંબઈથી શરૂ થયેલી આ યાત્રા આજે 15 ભાષાઓ સુધી પહોંચી ચૂકી છે.

ટેલિપ્રિન્ટરથી ડિજિટલ દુનિયા સુધીનો પ્રવાસ-

હિન્દુસ્થાન સમાચારની યાત્રાનો ઉલ્લેખ કરતા અરવિંદ ભાલચંદ્ર માર્ડીકરે કહ્યું કે, 1962ના ચીન યુદ્ધ સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ દરમિયાન એજન્સીએ સમાચાર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. દેવનાગરીમાં ટેલિપ્રિન્ટરની શરૂઆત પણ સંસ્થાની મુખ્ય સિદ્ધિઓમાં રહી. તે સમયે માહિતી પ્રસારના સાધનો મર્યાદિત હતા અને ભારતીય ભાષાઓમાં ઝડપથી સમાચાર પહોંચાડવાની દિશામાં આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું.

તેમણે કહ્યું કે, કટોકટી દરમિયાન સંસ્થાને ગંભીર સંકટનો સામનો કરવો પડ્યો. 1975 પછી સંઘર્ષ વધ્યો અને 1983માં આર્થિક સંકટને કારણે રિસીવર બેસાડવામાં આવ્યો. તેમ છતાં કર્મચારીઓ અને સહયોગીઓનો સંસ્થા પર વિશ્વાસ કાયમ રહ્યો. ન્યાયાલયીન સંઘર્ષ પછી સંસ્થાએ ફરી પોતાની યાત્રા શરૂ કરી.

દેશથી દુનિયા સુધી વિસ્તરણની તૈયારી-

અરવિંદ ભાલચંદ્ર માર્ડીકરે કહ્યું કે, હિન્દુસ્થાન સમાચાર હવે ફક્ત ભારત સુધી સીમિત રહેવા માંગતું નથી. વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની ઉપસ્થિતિ મજબૂત કરવાની દિશામાં કામ કરવામાં આવી રહ્યું છે. રશિયન સમાચાર એજન્સી સાથે કાર્ય શરૂ થયું છે અને જાપાનીઝ એજન્સી સાથે પણ વાતચીત ચાલી રહી છે. BRICS સાથે સંકળાયેલી તકોથી પણ હિન્દુસ્થાન સમાચારને લાભ મળવાની અપેક્ષા છે. તેમણે કહ્યું કે એજન્સીનો લક્ષ્ય વિશ્વસનીય સમાચાર સંસ્થા તરીકે પોતાની ભૂમિકાને વધુ વ્યાપક બનાવવાનો છે. રાષ્ટ્રને સર્વોપરી રાખીને અને ખાનગી સ્વાર્થથી ઉપર ઉઠીને પત્રકારત્વ કરવું એ હિન્દુસ્થાન સમાચારની મૂળ ભાવના છે.

350થી વધુ અખબારો સુધી પહોંચ-

અરવિંદ ભાલચંદ્ર માર્ડીકરે પોતાના સંબોધન દરમિયાન જણાવ્યું કે, પ્રસાર ભારતી, દૂરદર્શન સહિત અનેક મુખ્ય સંસ્થાઓ હિન્દુસ્થાન સમાચારના ગ્રાહક (સબસ્ક્રાઇબર) છે. ન્યૂઝ પોર્ટલ અને લગભગ સાડા ત્રણસો અખબારો પણ તેના સમાચારોનો ઉપયોગ કરે છે. સમાચાર સેવા સાથે ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં પણ એજન્સીએ પોતાની ઉપસ્થિતિ મજબૂત કરી છે.

હિન્દીમાં ભારતીય સંસ્કૃતિને સમર્પિત માસિક પત્રિકા 'નવોત્થાન' અને સમકાલીન વિષયો પર કેન્દ્રિત પાક્ષિક પત્રિકા ‘યુગવાર્તા’નું પ્રકાશન પણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેના માધ્યમથી ભારતીય સંસ્કૃતિ, સમકાલીન ઘટનાઓ અને વિચારોને વ્યાપક વાચક વર્ગ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

રાજનીતિ અને અપરાધથી આગળ વધે પત્રકારત્વનો વ્યાપ-

અરવિંદ માર્ડીકરે પત્રકારત્વનો વ્યાપ વ્યાપક બનાવવાનું આહ્વાન કર્યું. તેમણે કહ્યું કે, રાજનીતિ અને અપરાધ ઉપરાંત સમાજમાં શિક્ષણ, સંસ્કૃતિ, સામાજિક કાર્ય, નવીનતા, કલા અને વિકાસ સાથે સંકળાયેલી અનેક સકારાત્મક ગતિવિધિઓ થઈ રહી છે. આવા સમાચારોને પણ પ્રાધાન્યતાથી સામે લાવવા જોઈએ. તેમણે યુવા પેઢીને ભારતના ઇતિહાસ અને જ્ઞાન પરંપરા સાથે જોડવા પર ભાર મૂકતા કહ્યું કે યુવાનોને ઇતિહાસ જણાવવાની સાથે તેમની પાસેથી નવી માહિતી પણ લેવી જોઈએ અને તેને સમાજ સુધી પહોંચાડવી જોઈએ.

અરવિંદ ભાલચંદ્ર માર્ડીકરે લોકોને હિન્દુસ્થાન સમાચારની સ્થાનિક કચેરીઓ સાથે જોડાવા અપીલ કરતા કહ્યું કે, સમાજમાં કોઈ સકારાત્મક અને મહત્વપૂર્ણ કાર્ય થઈ રહ્યું હોય તો તેની માહિતી સ્થાનિક કચેરીને આપવી જોઈએ. આવા સમાચારોને સંબંધિત વ્યક્તિના નામ સાથે વ્યાપક મંચ સુધી પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે, હિન્દુસ્થાન સમાચારને હજુ ઘણું આગળ વધવાનું છે. લક્ષ્ય સ્પષ્ટ છે અને પડકારોની જાણકારી પણ છે. વિશ્વાસ એ જ છે કે રાષ્ટ્રને સર્વોપરી રાખીને વિશ્વસનીય પત્રકારત્વની આ યાત્રા આગળ વધતી રહેશે.

કાશીથી દુનિયા માટે ભાષાઈ પત્રકારત્વનો સંદેશ-

ઉલ્લેખનીય છે કે, ભારતીય ભાષા સમાગમ-2026માં હિન્દુસ્થાન સમાચારની 15 ભાષાઓવાળી યાત્રાને ભારતીય ભાષાઈ વિવિધતાની તાકાત તરીકે રજૂ કરવામાં આવી. કાશીથી આ સંદેશ ગયો કે ભાષા ફક્ત ઓળખનું માધ્યમ નથી, પરંતુ જ્ઞાન, માહિતી અને વિકાસની શક્તિ પણ છે.

ભારતની ભાષાઓમાં રહેલી વિશાળ જ્ઞાન-સંપદાને આધુનિક ટેકનોલોજી અને વૈશ્વિક સંચાર માધ્યમો સાથે જોડીને ભારતીય ભાષાઓને દુનિયાના જ્ઞાન-વિમર્શમાં નવી જગ્યા અપાવી શકાય છે. હિન્દુસ્થાન સમાચારનું બહુભાષી મોડેલ આ જ દિશામાં ભારતીય પત્રકારત્વનો એક વિશિષ્ટ પ્રયોગ બનીને સામે આવ્યું છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / શ્રીધર ત્રિપાઠી / અભિષેક અવસ્થી / ઉદય કુમાર સિંહ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ