ભોપાલ, નવી દિલ્હી, 2 માર્ચ. 3 માર્ચ (મંગળવાર) ખગોળશાસ્ત્રમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે ખૂબ જ ખાસ દિવસ બનવાનો છે. હોળીના રંગો વચ્ચે તાંબા જેવો લાલ ચમક સાથે ચંદ્ર પણ આકાશમાં દેખાશે. પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણની ખગોળીય ઘટના ફાલ્ગુની પૂર્ણિમાના દિવસે થશે, જે દરમિયાન ચંદ્ર પૃથ્વીના પૂર્ણ પડછાયામાંથી પસાર થશે.

ભોપાલના રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર વિજેતા વિજ્ઞાન પ્રસારણકર્તા સારિકા ઘારુએ સમજાવ્યું કે, આ ઘટના ભારતમાં સાંજે માત્ર થોડી મિનિટો માટે આંશિક ચંદ્રગ્રહણ તરીકે દેખાશે. આ ગ્રહણ 'ગ્રસ્તોદય' (ગુપ્તગ્રહણ) તરીકે દેખાશે, એટલે કે ચંદ્રોદય સમયે ચંદ્ર ગ્રહણ થશે.

તેણીએ સમજાવ્યું કે, ગ્રહણ બપોરે 3:20 વાગ્યે શરૂ થશે, પરંતુ તે સમયે ભારતમાં ચંદ્રોદય થયો નહીં હોય. આંશિક ગ્રહણ સાંજે 6:47 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. જે શહેરોમાં ચંદ્ર વહેલો ઉગે છે, ત્યાં ગ્રહણ લાંબા સમય સુધી દેખાશે. ઉત્તર-પૂર્વના શહેરોમાં, તે પ્રમાણમાં લાંબા સમય સુધી દેખાશે.

મધ્યપ્રદેશના સિંગરૌલીમાં, ગ્રહણ સાંજે 6:01 વાગ્યાની આસપાસ દેખાવાનું શરૂ થશે, જ્યારે પશ્ચિમમાં સ્થિત અલીરાજપુરમાં, તે સાંજે 6:37 વાગ્યાની આસપાસ દેખાશે. આ વર્ષ 2026નું પહેલું ચંદ્રગ્રહણ હશે.

પૂર્ણ ચંદ્રગ્રહણને 'બ્લડ મૂન' પણ કહેવામાં આવે છે. આવું એટલા માટે થાય છે, કારણ કે જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્રની વચ્ચે આવે છે, ત્યારે પૃથ્વીનું વાતાવરણ સૂર્યના વાદળી પ્રકાશને વિખેરી નાખે છે અને લાલ પ્રકાશને ચંદ્ર સુધી પહોંચવા દે છે. આ જ કારણ છે કે, ચંદ્ર ઘેરો લાલ અથવા તાંબા જેવો દેખાય છે.

સારિકા ઘારુના મતે, ચંદ્રગ્રહણને કોઈ ખાસ ચશ્મા વિના નરી આંખે સુરક્ષિત રીતે જોઈ શકાય છે. વિશ્વની લગભગ 63 ટકા વસ્તી આ ખગોળીય ઘટનાનો અમુક ભાગ જોઈ શકશે.

ચંદ્રગ્રહણનો સમય (ભારતીય માનક સમય):

આંશિક ગ્રહણ શરૂ થાય છે - 3:20:07 પીએમ

કુલ ગ્રહણ શરૂ થાય છે - 4:34:34 પીએમ

કુલ ગ્રહણ સમાપ્ત થાય છે - 5:32:49 પીએમ

આંશિક ગ્રહણ સમાપ્ત થાય છે - 6:47:15 પીએમ

કુલ ગ્રહણનો સમયગાળો - 58 મિનિટ

ખગોળશાસ્ત્ર પ્રેમીઓ માટે, આ હોળી ફક્ત રંગો માટે જ નહીં પરંતુ આકાશમાં જોવા મળતા અનોખા દૃશ્યો માટે પણ યાદગાર રહેશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / મુકેશ તોમર / ઉદય કુમાર સિંહ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ