નવી દિલ્હી, 20 માર્ચ (હિ.સ): કેન્દ્ર સરકારે, દેશભરમાં શાળા છોડી દેનારા અને ડ્રોપઆઉટ બાળકોને ઓળખવા અને નોંધણી કરાવવા માટે એક ખાસ ઝુંબેશ શરૂ કરી છે, જે 2030 સુધીમાં શાળા શિક્ષણમાં 100% ગ્રોસ એનરોલમેન્ટ રેશિયો (જીઈઆર) હાંસલ કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

શિક્ષણ મંત્રાલયે શુક્રવારે જણાવ્યું હતું કે, શિક્ષણ મંત્રાલયના શાળા શિક્ષણ અને સાક્ષરતા વિભાગ (ડીઓએસઈએલ) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી રહેલી આ પહેલ પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના 'વિકસિત ભારત 2047' અને 'આત્મનિર્ભર ભારત' ના વિઝન સાથે સુસંગત છે.

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (એનઈપી) 2020 માં 2030 સુધીમાં પૂર્વ-શાળાથી માધ્યમિક સ્તર સુધી 100% નામાંકનનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. જોકે, પીરિયોડિક લેબર ફોર્સ સર્વે (પીએલએફએસ) 2023-24 ના અહેવાલ મુજબ, 14-18 વર્ષની વય જૂથના આશરે 20 મિલિયન બાળકો શાળાએ જતા નથી. વધુમાં, ધોરણ 3 થી 8 ના આશરે 11 ટકા બાળકો શાળાની બહાર છે અને દર વર્ષે 5 મિલિયનથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ બોર્ડ પરીક્ષામાં નાપાસ થાય છે.

આ પડકારોનો સામનો કરવા માટે, નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઓપન સ્કૂલિંગ (એનઆઈઓએસ) ની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવવામાં આવી રહી છે. એનઆઈઓએસ, વિશ્વનું સૌથી મોટું ઓપન સ્કૂલિંગ બોર્ડ, વિદ્યાર્થીઓને લવચીક શિક્ષણ પ્રણાલી, માંગ પરની પરીક્ષાઓ, વ્યાવસાયિક અભ્યાસક્રમો અને સમાવિષ્ટ શિક્ષણ દ્વારા તકો પૂરી પાડે છે.

સરકાર એનઆઈઓએસ મિત્ર કાર્યક્રમ પણ શરૂ કરશે, જેના હેઠળ પ્રશિક્ષિત કામદારો ઘરે ઘરે જઈને શાળા બહારના બાળકોને ઓળખશે, તેમને સલાહ આપશે અને નોંધણીમાં મદદ કરશે. આ કાર્યક્રમ ખાસ કરીને ગરીબ, આદિવાસી, સ્થળાંતરિત અને લઘુમતી સમુદાયોના બાળકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.

એનઆઈઓએસ પાસે દેશભરમાં ૧૦,૮૦૦ થી વધુ અભ્યાસ અને પરીક્ષા કેન્દ્રો છે, જેને દરેક બ્લોકમાં ઓછામાં ઓછું એક કેન્દ્ર સ્થાપિત કરવાના લક્ષ્ય સાથે વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ પહેલ હેઠળ, પીએમ શ્રી શાળાઓ, કેન્દ્રીય વિદ્યાલયો, નવોદય વિદ્યાલયો અને સરકારી વરિષ્ઠ માધ્યમિક શાળાઓને પણ એનઆઈઓએસ કેન્દ્રો તરીકે વિકસાવવામાં આવશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / સુશીલ કુમાર / સંજીવ પાશ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ