નવી દિલ્હી, 30 ઓગસ્ટઃ ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન તેમના વ્યૂહાત્મક સંબંધોને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીના સ્તર સુધી વધારવા માટે સંમત થયા છે. રવિવારે બંને દેશોના નેતાઓ વચ્ચે થયેલી વાતચીત બાદ 11 સમજૂતીઓ થઈ છે અને પાંચ મોટી જાહેરાતો કરવામાં આવી છે. વધુમાં, બંને દેશો 2030 સુધીમાં તેમના વેપારને 1 અબજ ડોલરથી 5 અબજ ડોલર સુધી લઈ જવા સંમત થયા છે.

પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ રવિવારે ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ શૌકત મિર્ઝીયોયેવ સાથે પ્રતિનિધિમંડળ સ્તરની વાતચીત કરી હતી. વાતચીત પછી બંને દેશો વચ્ચે સમજૂતીઓનું આદાનપ્રદાન થયું હતું. વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ડિજિટલ ચૂકવણીના ક્ષેત્રમાં એનપીસીઆઈ ઇન્ટરનેશનલ પેમેન્ટ્સ લિમિટેડ અને ઉઝબેકિસ્તાનના નેશનલ ઇન્ટરબેંક પ્રોસેસિંગ સેન્ટર જેએસસી વચ્ચે વ્યાપારી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. આ અંતર્ગત ભારતમાં યુપીઆઈ એપ વપરાશકર્તાઓ ઉઝબેકિસ્તાનમાં વ્યવસાયિક ચૂકવણી માટે રાષ્ટ્રીય ક્યુઆર કોડ યુઝેડક્યુઆર સ્કેન કરી શકશે.

મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતે અરલ સમુદ્ર (મધ્ય એશિયામાં કઝાકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે સ્થિત એક બંધ ખારા પાણીનું તળાવ) પ્રદેશમાં વનીકરણ માટે 10 લાખ અમેરિકી ડોલરની અનુદાન સહાયની જાહેરાત કરી છે. આ ઉપરાંત હિન્દી ભાષાના અભ્યાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી હિન્દી ભાષા શિષ્યવૃત્તિ હેઠળ 100 શિષ્યવૃત્તિઓ આપવામાં આવશે. તે જ સમયે, તાશ્કંદ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી ઓફ ઓરિએન્ટલ સ્ટડીઝમાં આઇસીસીઆર સંસ્કૃત ચેરની સ્થાપના કરવામાં આવશે.

ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વર્ષ માટે સાંસ્કૃતિક આદાનપ્રદાન કાર્યક્રમ પર સંમત થયા. આ અંતર્ગત, તેરમેઝમાં સ્થિત ફયાઝ ટેપા અને કારા ટેપા જેવા પ્રાચીન બૌદ્ધ સ્થળોની જાળવણી અને પુનઃસ્થાપના માટે વિદેશ મંત્રાલય અને ઉઝબેકિસ્તાનની સાંસ્કૃતિક ધરોહર એજન્સી વચ્ચે આશય પત્ર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

આર્કાઇવલ કાર્યના ક્ષેત્રમાં સહયોગ માટે બંને દેશોના રાષ્ટ્રીય અભિલેખાગાર વચ્ચે સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આયુર્વેદ અને અન્ય પરંપરાગત ચિકિત્સા પ્રણાલીઓ, ભૂસ્તરશાસ્ત્ર અને ખનિજ સંસાધનો અને પર્યાવરણીય સંરક્ષણના ક્ષેત્રોમાં પણ સહયોગ કરારો પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.

પ્રવાસન ક્ષેત્રમાં 2026-28 માટે ભાગીદારી કાર્યક્રમ નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. વિદેશ સેવાની તાલીમ માટે સુષમા સ્વરાજ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફોરેન સર્વિસ અને ડિપ્લોમેટિક એકેડેમી ઓફ ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે સમજૂતી પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. બંને દેશોના નાણાં મંત્રાલયોએ આર્થિક અને નાણાકીય સંવાદ સ્થાપિત કરવા માટે સમજૂતી કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ ઉપરાંત ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં સહયોગ માટે પણ સમજૂતી થઈ હતી. ભારતના ગુજરાત રાજ્ય અને ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદ પ્રદેશએ ભાગીદારી સંબંધો સ્થાપિત કરવા માટે સહકાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા.

પ્રતિનિધિમંડળ સ્તરની વાટાઘાટો પછી બહાર પાડવામાં આવેલા એક નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત કરતી વખતે દ્વિપક્ષીય, પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર સહયોગ વધારવા માટે સંમત થયા છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીએ ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ શૌકત મિર્ઝીયોયેવને ભારત આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું, જેની તારીખ રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવશે. મિર્ઝીયોયેવે 2026માં બ્રિકસનું અધ્યક્ષપદ સંભાળવા બદલ મોદીને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા, જ્યારે મોદીએ શુભેચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.

બંને નેતાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય વિડાલ પ્રજાતિ ગઠબંધન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સૌર ગઠબંધનના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને આ પહેલોમાં જોડાવા માટે ઉઝબેકિસ્તાનની રુચિને આવકારી હતી. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, ખાસ કરીને સુરક્ષા પરિષદના વ્યાપક સુધારાને ટેકો આપતી વખતે, ઉઝબેકિસ્તાને સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્યપદ માટે ભારતની ઉમેદવારી માટે તેના સમર્થનનો પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો.

બંને દેશો પરિવહન જોડાણ, બહુ-મોડલ પરિવહન માર્ગો, ખાણકામ, ભૂસ્તરશાસ્ત્ર, પરમાણુ ઊર્જા અને મહત્વપૂર્ણ ખનિજોમાં સહયોગ વધારવા માટે સંમત થયા હતા. વેપારના વિસ્તરણમાં બિન-ટેરિફ અવરોધો દૂર કરવા અને રોકાણ વધારવા માટે સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથની રચના કરવામાં આવશે. બંને નેતાઓએ આતંકવાદ, સરહદ પારના આતંકવાદ, આતંકવાદને ભંડોળ પૂરું પાડવા, માદક દ્રવ્યોની હેરફેર, સંગઠિત અપરાધ અને સાયબર ધમકીઓ સામે સહકાર મજબૂત કરવા માટે તેમની પ્રતિબદ્ધતાની પુષ્ટિ કરી હતી.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર /અનુપ શર્મા/સંજીવ પાશ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ