નવી દિલ્હી, 30 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.) કેન્દ્ર સરકારે યાત્રી વાહનો માટે નવા કોર્પોરેટ એવરેજ ફ્યુઅલ ઇકોનોમી (કેફે) ધોરણોને અધિસૂચિત કર્યા છે. 1 એપ્રિલ 2027 થી લાગુ થનારા આ નિયમો 31 માર્ચ 2032 સુધી અમલમાં રહેશે. નવા ધોરણો હેઠળ આગામી પાંચ વર્ષમાં કારોની ઇંધણ કાર્યક્ષમતામાં 16.7 ટકા સુધારણા લાવવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.

કેન્દ્રીય વિદ્યુત મંત્રાલય અનુસાર, નવા કેફે ધોરણો ભારતમાં વેચાણ માટે ઉત્પાદિત અથવા આયાત કરાયેલા નવા યાત્રી વાહનો પર લાગુ પડશે. આ હેઠળ ઇંધણ વપરાશનું ધોરણ 2027-28 માં 3.996 લિટર પ્રતિ 100 કિલોમીટરથી ઘટાડીને 2031-32 સુધીમાં 3.3273 લિટર પ્રતિ 100 કિલોમીટર કરવામાં આવશે.

મંત્રાલયે જણાવ્યું કે, નવું માળખું વાહન ઉત્પાદકોને સ્વચ્છ તકનીકો, વૈકલ્પિક ઇંધણ અને નવીનતા અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે. તેમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, હાઇબ્રિડ વાહનો, ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનો અને અન્ય અદ્યતન તકનીકોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિશેષ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.

નવા ધોરણો હેઠળ વાહન ઉત્પાદકોને ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ, જૈવ ઇંધણ અને સંકુચિત જૈવ ગેસ જેવા ઓછા-કાર્બન ઇંધણના ઉપયોગને વધારવા માટે પણ પ્રોત્સાહન મળશે. આ માટે 'કાર્બન ન્યુટ્રાલિટી ફેક્ટર' ની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેનાથી કંપનીઓ તેમના એકંદર પ્રદર્શનમાં સુધારો નોંધાવી શકશે.

સરકારે ઇંધણ બચાવતી માન્ય તકનીકોની સંખ્યા પણ 4 થી વધારીને 12 કરી દીધી છે. આમાં સૌર વિકિરણ પરાવર્તક પેઇન્ટ, અદ્યતન ગ્લેઝિંગ સિસ્ટમ, ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતાવાળી એર કન્ડીશનીંગ સિસ્ટમ અને અન્ય ઊર્જા બચત તકનીકોનો સમાવેશ થાય છે. દરેક પાત્ર તકનીક માટે ઉત્સર્જન ગણતરીમાં નિર્ધારિત છૂટ મળશે.

બેટરી આધારિત ઇલેક્ટ્રિક વાહન, રેન્જ એક્સટેન્ડેડ ઇલેક્ટ્રિક વાહન, પ્લગ-ઇન હાઇબ્રિડ, સ્ટ્રોંગ હાઇબ્રિડ અને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને વધારાનું પ્રોત્સાહન આપવા માટે 'સુપર ક્રેડિટ' વ્યવસ્થા પણ લાગુ કરવામાં આવશે. આનાથી વાહન ઉત્પાદકોને સ્વચ્છ અને અદ્યતન ટેકનોલોજીવાળા વાહનોનું વેચાણ વધારવામાં મદદ મળશે.

મંત્રાલય અનુસાર, નવા ધોરણો ઉદ્યોગને લવચીકતા પણ પ્રદાન કરે છે. જો કોઈ કંપની નિર્ધારિત લક્ષ્ય કરતાં વધુ સારું પ્રદર્શન કરે છે, તો તેને ક્રેડિટ મળશે, જેનો તે આગળ ઉપયોગ કરી શકશે અથવા અન્ય ઉત્પાદકો સાથે વિનિમય કરી શકશે. જરૂર પડ્યે બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી દ્વારા ક્રેડિટ ખરીદવાનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ થશે.

નવા કેફે ધોરણો હેઠળ રિપોર્ટિંગ સુધારેલા ભારતીય ડ્રાઇવિંગ ચક્ર અને વૈશ્વિક સ્તરે ઉપયોગમાં લેવાતા પરીક્ષણ ધોરણ બંનેના આધારે કરવામાં આવશે. આનાથી ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય વાહન પરીક્ષણ પ્રણાલીને અનુરૂપ થવામાં મદદ મળશે.

સરકારે જણાવ્યું કે, જે વાહન ઉત્પાદકોનું વાર્ષિક વેચાણ 1,000 યુનિટ્સથી ઓછું છે, તેમને આ ધોરણો હેઠળ નિર્ધારિત સરેરાશ ફ્લીટ સંબંધિત જવાબદારીઓમાંથી મુક્તિ મળશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / પ્રશાંત શેખર / મુકુંદ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ