ભોપાલ, નવી દિલ્હી, 2 જાન્યુઆરી (હિ.સ.). રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) ના વડા ડૉ. મોહન ભાગવતે જણાવ્યું હતું કે, ભારતના યુવાનો જાગૃત થયા છે, તેઓ પોતાના દેશને મજબૂત બનાવવા માંગે છે. તેની સ્થાપનાથી, આરએસએસ તેના ધર્મ અને સંસ્કૃતિને બચાવવા અને ભારતને ગૌરવના શિખર પર લઈ જવાના ધ્યેયને અનુસરે છે. દરેક આરએસએસ સ્વયંસેવક આ પ્રતિજ્ઞા લે છે.

સરસંઘચાલક ડૉ. ભાગવત આરએસએસની શતાબ્દી વર્ષની મુલાકાતના ભાગ રૂપે અહીં કુશાભાઉ ઠાકરે સભાગૃહમાં યુવાનોને સંબોધન કરી રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે, દેશ ફક્ત સમગ્ર સમાજના યોગદાનથી જ વિકાસ પામે છે. જ્યારે સમાજ સદ્ગુણી હોય ત્યારે નેતાઓ, નીતિઓ અને વ્યવસ્થાઓ બધા ફાળો આપે છે. તેમણે કહ્યું કે, ભારતના યુવાનો જાગૃત થયા છે, તેઓ પોતાના દેશને મજબૂત બનાવવા માંગે છે.

વાસ્તવમાં, સંઘના વડા શુક્રવાર અને શનિવારે ભોપાલની બે દિવસીય મુલાકાતે છે. આજે, રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ) દ્વારા આયોજિત યુવા સંવાદ કાર્યક્રમના પ્રથમ દિવસે, તેમણે કુશાભાઉ ઠાકરે ઓડિટોરિયમ ખાતે યુવાનો સાથે વાર્તાલાપ કર્યો. મધ્ય ભારતના 16 વહીવટી જિલ્લાઓના યુવાનોને સરસંઘચાલક ડૉ. મોહન ભાગવત સાથે સીધી વાતચીત કરવાની અને તેમને પ્રશ્નો પૂછવાની તક મળી. તેમણે જણાવ્યું કે, આરએસએસ યુવાનોને આરએસએસ શાખાઓમાં હાજરી આપીને અથવા આરએસએસ દ્વારા આયોજિત તેમની પસંદગીની પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લઈને રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં યોગદાન આપવા માટે આગ્રહ કરે છે.

આપણે સદ્ગુણોને આત્મસાત કરવા જોઈએ અને અહંકાર અને સ્વાર્થનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. સરસંઘચાલકે કહ્યું, જો આપણે દેશ માટે કંઈક કરવા માંગતા હોઈએ, તો આપણે સદ્ગુણોને આત્મસાત કરવા જોઈએ અને અહંકાર અને સ્વાર્થનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. આરએસએસ એ દુનિયામાં એકમાત્ર એવી વ્યવસ્થા પૂરી પાડી છે જે સારી ટેવો કેળવે છે. આરએસએસ ના સ્થાપક ડૉ. હેડગેવારજીએ દરેક ક્ષેત્રમાં કામ કર્યું. પરંતુ તેમની ચિંતા દેશમાં એકતા કેવી રીતે સ્થાપિત કરવી તે હતી. તેમણે કહ્યું કે, આ ભાવના જગાડનાર સંગઠન રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ છે, અને વ્યક્તિઓના નિર્માણ માટે વિશ્વમાં બીજી કોઈ વ્યવસ્થા નથી.

તેમણે કહ્યું કે, આરએસએસ શાખા દેશભક્તિ શીખવે છે. જો તમે તેનો અનુભવ કરવા માંગતા હો અને તમારા હેતુને જીવવા માંગતા હો, તો શાખા એકમાત્ર એવી જગ્યા છે જ્યાં કોઈ પ્રતિબંધો નથી. સરસંઘચાલક એ પણ કહ્યું, આપણે ઘણીવાર અસુરક્ષા અને ચિંતા સાથે જીવીએ છીએ, પરંતુ તેના બદલે, આપણે દેશને પોતાની આગળ રાખવો જોઈએ. આપણે વિચારવું જોઈએ કે શું દેશ અને પરિવાર આપણા પોતાના વિકાસ દ્વારા પ્રગતિ કરી રહ્યા છે. યુવાનોએ જ દેશનું નિર્માણ કરવાનું છે, અને તેઓ દરેક બાબતમાં મોખરે છે.

ડૉ. ભાગવતે એમ પણ કહ્યું, જ્યારે તમે દેશ વિશે વાત કરો છો, ત્યારે તમારે પ્રશ્નોના જવાબ આપવા પડશે, અને તે માટે તમારે સક્ષમ બનવાની જરૂર છે. તમારે આરએસએસમાં આવવું પડશે અને તૈયાર રહેવું પડશે. હું યુવાનોને આરએસએસનો અનુભવ કરવા માટે આગ્રહ કરું છું.

કાર્યક્રમના પહેલા સત્રમાં, અખિલ ભારતીય સહ-બૌદ્ધિક વડા દીપક વિસ્પુતે અને ભોપાલ કરુણા ધામના વડા સુદેશ શાંડિલ્ય મહારાજે યુવાનોને સંબોધિત કર્યા. મંચ પર મધ્ય ભારત પ્રાંતના સહ-સરસંગચાલક ડૉ. રાજેશ સેઠી હાજર હતા.

સરસંઘચાલક એ યુવાનોના પ્રશ્નોના વિગતવાર જવાબ આપ્યા. યુવા સંવાદમાં સરસંઘચાલક ડૉ. ભાગવતે યુવાનો દ્વારા પૂછાયેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા. સંઘની શતાબ્દી પરની ભૂમિકા અંગે તેમણે કહ્યું કે, દુનિયા શક્તિને સાંભળે છે, અને સંઘ, સમગ્ર સમાજને સાથે લઈને, ધર્મનું રક્ષણ કરે છે અને દેશને એક નવો રસ્તો બતાવે છે. ભારત એક મહાસત્તા બની રહ્યું છે. ફિલ્મ કુલીનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે, તે સમયે યુવાનો લાલ કુર્તા કે શર્ટ પહેરતા હતા, એટલે કે તેઓ ફેશનનું પાલન કરતા હતા.

ડૉ. ભાગવતે કહ્યું, અમે એવા યુવાનો બનાવી રહ્યા છીએ જે સમાજમાં અર્થપૂર્ણ ફેશનને પ્રોત્સાહન આપે છે. સુરક્ષા અને કારકિર્દી વિશેના પ્રશ્નના જવાબમાં તેમણે કહ્યું, કોઈ પણ સુરક્ષાની ગેરંટી આપી શકતું નથી. ચિંતા કર્યા વિના જીવન જીવો. માણસો અલગ છે કારણ કે તેઓ જોખમ લે છે. દુનિયા સફળતાની કલ્પના કરે છે, પરંતુ જેમ જેમ તેઓ તે માર્ગ પર ચાલવાનો પ્રયાસ કરે છે, તેઓ સંઘર્ષથી ડરવા લાગે છે. તેથી, વધુ સારી કારકિર્દી એ છે જેમાં તમે શ્રેષ્ઠતા મેળવી શકો અને ડર ન અનુભવો. સુખ આરામથી આવતું નથી. એઆઈ ના પ્રશ્ન પર તેમણે કહ્યું, આપણે એઆઈ ને નિયંત્રિત કરવું પડશે, ન તો નિયંત્રિત બનવાનું છે. આપણે તેનો ઉપયોગ વિકાસ માટે કરવો પડશે. આપણે એવા યુવાનો બનાવવા પડશે જે દેશના હિત માટે એઆઈ અને અન્ય ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરશે.

સંઘ ઉજવણી નથી કરી રહ્યો, પરંતુ લોકોના હૃદય સુધી પહોંચવા માટે કામ કરી રહ્યો છે: દીપક વિસ્પુતે

કાર્યક્રમના પહેલા સત્રમાં, અખિલ ભારતીય સહ-બૌદ્ધિક વડા દીપક વિસ્પુતેએ સંઘની 100 વર્ષની સફર પર પ્રકાશ પાડ્યો. તેમણે કહ્યું કે, આ 100 વર્ષોમાં સંઘે ખૂબ જ લોકપ્રિયતા મેળવી છે. જોકે, તેના વિરોધીઓએ સંઘનો નકારાત્મક પ્રકાશમાં પ્રચાર કર્યો છે. તેઓએ ક્યારેય સંઘને સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો નથી. સંઘ 1925 માં નાગપુરમાં શરૂ થયો હતો, અને જેમ ભગીરથે ગંગાને પૃથ્વી પર લાવી હતી, તેમ ડૉ. કેશવ બલિરામ હેડગેવાર સંઘના કાર્યને સમાજમાં લઈ ગયા. ભારતમાં આવો પ્રયાસ પહેલાં ક્યારેય થયો ન હતો.

વિસ્પુતેએ કહ્યું કે, ડૉ. સાહેબે નાગપુરને બદલે કોલકાતા પસંદ કર્યું અને સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં ભાગ લીધો. પરંતુ તેમને ખ્યાલ આવ્યો કે દેશના હિન્દુ સમાજને માનસિક ગુલામીમાંથી મુક્ત કરવો પડશે. તેમણે સમજાવ્યું કે સંઘ સ્વામી વિવેકાનંદના ત્રણ સિદ્ધાંતોનું પાલન કરીને કાર્ય કરે છે. પ્રથમ, ભારતીય સમાજે સંગઠન શીખવું જોઈએ. બીજું, ભારતમાં માનવ નિર્માણની પ્રક્રિયા આવશ્યક છે. ત્રીજું, આગામી 50 વર્ષ સુધી, દેશને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ અને ભારત માતાની પૂજા કરવી જોઈએ. સંઘ આ જ વિચાર પર કામ કરી રહ્યો છે.

તેમણે કહ્યું કે સંઘે સમયાંતરે જરૂરિયાત મુજબ અન્ય સંગઠનોની સ્થાપના કરી છે. આમાં યુવાનો માટે એબીવીપી, મજૂરો માટે મજૂર સંઘ, ખેડૂતો માટે અને સમાજ સેવા માટે સેવા ભારતી જેવી સંસ્થાઓની સ્થાપના થઈ. લોકો માનતા નહોતા, પરંતુ ડોક્ટર સાહેબ અને શ્રી ગુરુજીએ તેનું પ્રદર્શન કર્યું. તેમણે કહ્યું કે, સંઘ તેની 100મી વર્ષગાંઠ ઉજવી રહ્યો નથી, પરંતુ તે ઘરે ઘરે, માણસથી માણસ અને હૃદયથી હૃદય સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. મારે દેશ અને સંઘ માટે મારાથી શક્ય તેટલું યોગદાન આપવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ, તેમણે કહ્યું.

સંઘ યુવાનોને સશક્ત બનાવી રહ્યો છે

ભોપાલના કરુણા ધામના વડા સુદેશ શાંડિલ્ય મહારાજે યુવાનોને કહ્યું કે, આપણે ઘણીવાર સમર્થ કો નહીં દોષ, ગુઆઈ (શક્તિશાળીને દોષિત ઠેરવવામાં આવતા નથી) સાંભળીએ છીએ. આનો અર્થ એ નથી કે જે મજબૂત છે તેને દોષિત ઠેરવવામાં આવતો નથી. ખરેખર શક્તિશાળી તે છે જેના ઇરાદા ખામીઓ વિનાના હોય છે. તેમણે કહ્યું કે, જ્યારે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ મજબૂત બનશે ત્યારે જ ભારત વિશ્વ નેતા બનશે. તેથી, સંઘની શક્તિ આવશ્યક છે. જો પરોપકાર, સારું ચારિત્ર્ય, જન કલ્યાણની ભાવના અને ખ્યાતિ પાછળ ન દોડવાની ભાવના ક્યાંય દેખાય છે, તો તે ફક્ત સંઘ જ છે. સૂર્ય અને ગંગાનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે સૂર્ય દરેકને સમાન પ્રકાશ આપે છે. લોકો ગંગાના પાણીમાં સ્નાન કરે છે, અને ગંદા નાળા પણ મળે છે. પરંતુ તે અવિરત વહે છે, કારણ કે તેમાં દરેકને સમાવવાની ક્ષમતા છે. તેવી જ રીતે, યુવાનોએ સશક્ત બનવું જોઈએ. આગળ વધવા માટે, તેઓએ જે પાછળ છે તે છોડી દેવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે ફક્ત સંઘ જ ભારતમાં યુવાનોને સશક્ત બનાવી રહ્યું છે. વ્યક્તિઓ તેની શાખાઓમાં 100 વર્ષથી વિકાસ કરી રહ્યા છે. ઉપરાંત, ભગવાનની પૂજા કરો; તે તમને શક્તિ આપે છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડૉ. મયંક ચતુર્વેદી / રામાનુજ શર્મા

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ