કોલકતા, નવી દિલ્હી, 12 માર્ચ (હિ.સ.). ભારતીય પ્રાણીશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણે લેપિડોપ્ટેરા ક્રમના લાઈકેન પતંગિયાની બે નવી પ્રજાતિઓ શોધીને કીટશાસ્ત્રના ક્ષેત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યું છે. ભારતીય હિમાલય ક્ષેત્રમાંથી પ્રથમ વખત, સાત અન્ય પ્રજાતિઓનું પણ દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું છે.
ગુરુવારે સવારે સંસ્થા દ્વારા જારી કરાયેલા એક નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, આ સંશોધન 2 માર્ચના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય વર્ગીકરણ જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું હતું. આ અભ્યાસમાં, ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોની એક ટીમે આ નવી પ્રજાતિઓનું વૈજ્ઞાનિક વર્ણન રજૂ કર્યું.
ભારતના પ્રાણીશાસ્ત્રીય સર્વેક્ષણના નિયામક ડૉ. ધૃતિ બેનર્જીએ આ સિદ્ધિને મહત્વપૂર્ણ ગણાવતા કહ્યું કે, આ શોધ ભારતમાં મોથ જૈવવિવિધતાના દસ્તાવેજીકરણમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, લેપિડોપ્ટેરા જેવા ઓછા અભ્યાસ કરાયેલા જૂથો પર સંશોધન હિમાલય ક્ષેત્રમાં ઇકોસિસ્ટમના કાર્યને સમજવા અને વાયુ પ્રદૂષણ સૂચક જીવોને ઓળખવા માટે જરૂરી છે. આ સફળતા જૈવવિવિધતાથી સમૃદ્ધ વિસ્તારોમાં સતત વર્ગીકરણ સંશોધનની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકે છે.
સંશોધન ટીમમાં કોલકતામાં ઝૂઓલોજિકલ સર્વે ઓફ ઈન્ડિયાના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. નવનીત સિંહ, જબલપુરમાં સેન્ટ્રલ રિજનલ સેન્ટરના વૈજ્ઞાનિક ડૉ. સંતોષ સિંહ અને કોલકાતાના સંશોધક સૃષ્ટિ ભટ્ટાચાર્યનો સમાવેશ થતો હતો. આ પ્રજાતિઓની ઓળખ સિક્કિમના ગોલિતાર અને પશ્ચિમ બંગાળના પાનીઝોરા પ્રદેશમાંથી એકત્રિત કરાયેલા નમૂનાઓના આધારે કરવામાં આવી હતી.
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આ પ્રજાતિઓની ઓળખ તેમના શરીરની રચના, પાંખોનો રંગ અને પેટર્ન, સૂક્ષ્મ શરીરની રચના અને તેમના પ્રજનન અંગોની વિશિષ્ટ રચનાના આધારે કરવામાં આવી હતી. વૈજ્ઞાનિકોએ સમજાવ્યું કે, લાઈકેન પતંગિયા ઇકોસિસ્ટમમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. તેમના બચ્ચા લાઈકેન પર આધાર રાખે છે, જે વાયુ પ્રદૂષણ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. તેથી, આ પ્રજાતિઓને પર્યાવરણ અને હવાની ગુણવત્તાના કુદરતી સૂચક તરીકે પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ઓમ પરાશર / મુકુન્દ
હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ
12 Mar 2026
