નવી દિલ્હી, 21 માર્ચ (હિ.સ.). રાષ્ટ્રીય જૈવવિવિધતા પ્રાધિકરણ (એનબીએ) એ, ભારતના ઇકોલોજી અને કૃષિ માટે ગંભીર ખતરો ઉભો કરતી આક્રમક વિદેશી પ્રજાતિઓનો સામનો કરવા માટે એક ઉચ્ચ સ્તરીય નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરી છે. આ પગલું રાષ્ટ્રીય ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (એનજીટી) ના કડક નિર્દેશો અને પર્યાવરણ મંત્રાલયની સલાહને અનુસરીને લેવામાં આવ્યું છે.

પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ નિર્ણય એનજીટી ના મૂળ અરજી નંબર 162/2023 ના સ્વતઃ સંજ્ઞાનને અનુસરે છે. ટ્રિબ્યુનલે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે, વિદેશી પ્રજાતિઓ ફક્ત આપણી મૂળ જૈવવિવિધતાને જ નષ્ટ કરી રહી નથી પરંતુ ખાદ્ય સુરક્ષા, કૃષિ અને માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરી રહી છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, એનબીએ ને એક વ્યાપક અભ્યાસ કરવા અને વ્યૂહાત્મક યોજના તૈયાર કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

સમિતિની અધ્યક્ષતા ધનંજય મોહન, આઈએફએસ (નિવૃત્ત), ભૂતપૂર્વ પીસીસીએફ અને ઉત્તરાખંડના વન દળના વડા, અને કેરળ યુનિવર્સિટી ઓફ ફિશરીઝ એન્ડ ઓશન સ્ટડીઝના વાઇસ ચાન્સેલર પ્રોફેસર એ. દ્વારા કરવામાં આવી છે. બીજુ કુમાર સહ-અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપશે. સમિતિમાં મુખ્ય મંત્રાલયો અને અગ્રણી વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને પ્રખ્યાત નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે.

એનબીએ એ, જૈવિક વિવિધતા અધિનિયમ, 2002 હેઠળ સમિતિને અનેક મહત્વપૂર્ણ કાર્યો સોંપ્યા છે. આમાં રાષ્ટ્રીય ઇન્વેન્ટરી તૈયાર કરવી, જોખમ મૂલ્યાંકન, વ્યવસ્થાપન વ્યૂહરચનાઓ અને સંશોધન અને ડેટા સંગ્રહનો સમાવેશ થાય છે. આક્રમક વિદેશી પ્રજાતિઓ (જેમ કે લેન્ટાના, વોટર હાયસિન્થ, વગેરે) ઝડપથી ભારતીય જંગલો અને જળાશયોને ખાઈ રહી છે. આ સમિતિનો બે વર્ષનો કાર્યકાળ ભારતની વૈશ્વિક જૈવવિવિધતા પ્રતિબદ્ધતાઓને પૂર્ણ કરવામાં અને દેશની ઇકોસિસ્ટમને મજબૂત બનાવવામાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.

નિષ્ણાતો માને છે કે, આ સંપૂર્ણ સરકારી અભિગમ માત્ર પર્યાવરણનું રક્ષણ નહીં કરે, પરંતુ ખેડૂતોની આવક અને ગ્રામીણ આજીવિકાનું પણ રક્ષણ કરશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / શ્રદ્ધા દ્વિવેદી / પવન કુમાર

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ