જોશીમઠ,25 ઓગસ્ટ (હિ.સ.) જ્યોતિર્મથના શંકરાચાર્ય સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદ સરસ્વતીએ મનુસ્મૃતિ પર કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીના નિવેદનો પર સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને કહ્યું હતું કે, તેમના પર ટિપ્પણી કરતા પહેલા હિંદુ ધર્મગ્રંથોના યોગ્ય અભ્યાસ અને ધર્મગ્રંથોના સંદર્ભોનું જ્ઞાન જરૂરી છે.
શંકરાચાર્ય અવીમુક્તેશ્વરાનંદે મંગળવારે જાહેર કરેલા એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, પૂણેમાં એક કાર્યક્રમ દરમિયાન મનુસ્મૃતિ અને સનાતન સાંસ્કૃતિક વિચારો અંગે રાહુલ ગાંધીએ કરેલી ટિપ્પણીઓ ધર્મશાસ્ત્રની ઉપરછલ્લી સમજણ દર્શાવે છે. તેમણે કહ્યું કે સંસદથી લઈને જાહેર મંચો સુધી મનુસ્મૃતિ અને ધર્મશાસ્ત્ર અંગે વારંવાર ખોટો અને ભ્રામક પ્રચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
તેમણે કહ્યું કે, રાજકીય મતભેદોનું પોતાનું સ્થાન હોય છે, પરંતુ ધર્મ અને શાસ્ત્રો પર ટિપ્પણી કરતી વખતે તથ્યો, સંદર્ભ અને અભ્યાસને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. શંકરાચાર્યએ રાહુલ ગાંધીને અધિકૃત સ્રોતો અને વિદ્વાનો દ્વારા હિંદુ ગ્રંથોનો અભ્યાસ કર્યા પછી જ જાહેરમાં બોલવા વિનંતી કરી હતી.
સ્વામી અવીમુક્તેશ્વરાનંદે કહ્યું કે, મનુસ્મૃતિ સહિત હિન્દુ ધર્મગ્રંથોના વિવિધ મંતવ્યો અને અર્થઘટનો સમાજમાં પ્રચલિત છે. આવી સ્થિતિમાં, લખાણ વિશે એકતરફી કલ્પના રજૂ કરવાને બદલે તેના મૂળ સ્વરૂપ, સંદર્ભ, હેતુ અને શાસ્ત્રીય પરંપરાને સમજવી જરૂરી છે.
તેમણે કહ્યું હતું કે, રાજકીય મંચો પરથી શાસ્ત્રો પર કરવામાં આવતી ટિપ્પણીઓની અસર સમાજના વિવિધ વર્ગો પર પડે છે.
તેમણે મનુસ્મૃતિ શ્લોક 'પિતા રક્ષતિ કૌમરે, ભારત રક્ષતિ યુવાને' નો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે તે સ્ત્રીની પિતૃપ્રધાનતાની વાત નથી કરતી, પરંતુ તેની સલામતી અને પરિવાર અને સમાજ પ્રત્યેની જવાબદારીની વાત કરે છે.
તેમણે કહ્યું કે, સંસ્કૃતમાં 'રક્ષતિ' નો અર્થ થાય છે રક્ષણ કરવું, કોઈ પણ પ્રકારનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કરવું નહીં.
શંકરાચાર્યએ કહ્યું કે સનાતન પરંપરામાં મહિલાઓને શક્તિ અને સન્માનનું મૂર્ત સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. ઋગ્વેદના ઋષિઓનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું હતું કે, ભારતીય સંસ્કૃતિ પરસ્પર પૂરકતા અને આદરની ભાવના પર આધારિત છે.
તેમણે ભારતીય જનતા પાર્ટી મનુસ્મૃતિની સમર્થક હોવાની રાહુલ ગાંધીની કથિત દલીલને પણ નકારી કાઢી હતી.
તેમણે કહ્યું કે, ભારત બંધારણ દ્વારા સંચાલિત છે અને કોઈ રાજકીય પક્ષને મનુસ્મૃતિ સાથે જોડવું હકીકતમાં યોગ્ય નથી.
સ્વામી અવિમુક્તેશ્વરાનંદે કહ્યું કે, મનુસ્મૃતિ અને ધર્મશાસ્ત્ર અંગે સંસદથી લઈને જાહેર મંચો પર વારંવાર ખોટો અને ભ્રામક પ્રચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, અગાઉ આવા જ નિવેદનોને કારણે, રાહુલ ગાંધીને હિંદુ ધર્મથી બહિષ્કૃત જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.
તેમણે કહ્યું કે, તેમનો વાંધો કોઈ પણ રાજકીય પક્ષનો વિરોધ કરવા સુધી મર્યાદિત નથી પરંતુ સનાતન ધર્મગ્રંથો વિશેના તથ્યહીન અને ભ્રામક પ્રચારની વિરુદ્ધ છે. તેમણે કહ્યું કે જો શાસ્ત્રો પર શાસ્ત્રીય અભ્યાસ વિના સમાન ટિપ્પણીઓ ચાલુ રહેશે તો સનાતન સમાજ વૈચારિક અને લોકશાહી રીતે તેમનો વિરોધ કરવાનું ચાલુ રાખશે.
હિન્દુસ્થાન સમાચાર/રાજેશ કુમાર પાંડે/વિરેન્દ્ર સિંહ
હિન્દુસ્થાન સમાચાર / હર્ષ શાહ
25 Aug 2026
