નવી દિલ્હી, 18 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.). દૂરસંચાર નિયામક પ્રાધિકરણ (ટ્રાઈ) એ અનિચ્છનીય કૉલ (સ્પામ) અને અનિચ્છનીય વ્યાવસાયિક સંદેશાઓ (યુસીસી) પર રોક લગાવવા માટે નિયમોમાં વ્યાપક ફેરફારો કર્યા છે. નવા પ્રાવધાનો હેઠળ કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (એઆઈ) આધારિત દેખરેખ, અનિચ્છનીય કૉલ કરનારાઓ પર ત્વરિત કાર્યવાહી, ગ્રાહકો માટે અપીલની વ્યવસ્થા અને સ્વયંસંચાલિત કૉલ પર નિયંત્રણ જેવા પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.

દૂરસંચાર મંત્રાલય અનુસાર, ટ્રાઈએ ટેલિકોમ કમર્શિયલ કમ્યુનિકેશન્સ કસ્ટમર પ્રેફરન્સ (ત્રીજો સંશોધન) વિનિયમ, 2026 લાગુ કરી દીધો છે. આ હેઠળ દૂરસંચાર કંપનીઓને એઆઈ અને યંત્ર શિક્ષણની મદદથી અનિચ્છનીય કૉલ કરનારા નંબરની ઓળખ કરીને તેમને એકબીજા સાથે શેર કરવા પડશે. જો કોઈ પ્રેષક સાથે જોડાયેલા 5 કે તેથી વધુ નંબર 10 દિવસની અંદર શંકાસ્પદ જણાય તો તેની સામે તપાસ અને તબક્કાવાર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

સંશોધિત નિયમોમાં એપ્લિકેશન-ટુ-પર્સન (એ2પી) કૉલને પણ નિયંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. હવે ઓટો ડાયલર, સ્વયંસંચાલિત કૉલ અને રેકોર્ડ કરેલા અવાજ દ્વારા કરવામાં આવતા કૉલ માટે અગાઉથી ઘોષણા કરવી ફરજિયાત રહેશે. પૂર્વ સૂચના વિના કરવામાં આવેલા આવા કૉલને અનિચ્છનીય વ્યાવસાયિક સંચાર માનવામાં આવશે.

ટ્રાઈએ અનિચ્છનીય સંબંધિત ફરિયાદો પર કાર્યવાહીની પ્રક્રિયાને પણ વધુ કડક બનાવી છે. હવે જો કોઈ નંબર વિરુદ્ધ 10 દિવસની અંદર 3 કે તેથી વધુ ફરિયાદો મળે છે અને એઆઈ પ્રણાલી પણ તેને શંકાસ્પદ માને છે, તો તેની સામે કાર્યવાહી શરૂ કરી શકાશે. અગાઉ આ માટે 5 ફરિયાદોની જરૂર પડતી હતી.

ગ્રાહકોને પ્રથમ વખત ફરિયાદોના નિવારણ વિરુદ્ધ અપીલ કરવાનો અધિકાર પણ આપવામાં આવ્યો છે. ફરિયાદકર્તા ટ્રાઈ ડીએનડી એપ્લિકેશન, સેવા પ્રદાતાના પોર્ટલ, અથવા 1909 નંબર દ્વારા અપીલ કરી શકશે.

નવા નિયમોમાં જૂના સંમતિ પત્રોને પણ માન્યતા આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે, શરત એ કે તેમને ચકાસણી યોગ્ય રીતે મેળવવામાં આવ્યા હોય અને દૂરસંચાર કંપનીઓના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર નોંધણી કરવામાં આવી હોય.

ટ્રાઈએ શીર્ષક અને સામગ્રીના નમૂનાના દુરુપયોગ પર પણ કડકાઈ કરી છે. આવા કિસ્સાઓમાં સંબંધિત શીર્ષક અથવા નમૂનાને 6 કલાકની અંદર સસ્પેન્ડ કરવો પડશે. જો કોઈ દૂરસંચાર વિક્રેતાની ભૂમિકા સામે આવે છે તો તેના તમામ દૂરસંચાર સંસાધનો 1 વર્ષ માટે બંધ કરી શકાય છે અને તેને કાળી સૂચિમાં પણ મૂકી શકાય છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / પ્રશાંત શેખર / પવન કુમાર

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ