કચ્છ, 03 મે (હિ.સ.) : કચ્છના માંડવી તાલુકામાં આવેલું બાડા ગામ આજકાલ સમગ્ર પંથક માટે પ્રેરણાનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે. જ્યાં સામાન્ય રીતે ગામ વિકાસ કે જળસંચયના મોટા કાર્યો માટે સરકારી સહાયની રાહ જોવામાં આવતી હોય છે, ત્યાં બાડા ગામના ખેડૂતોએ એક અનોખો સંકલ્પ લઈ “અપણા ગામનું કામ આપણે” ના સૂત્રને સાકાર કર્યું છે. ગામના હયાત તળાવને વધુ ઊંડું બનાવી તેની પાણી સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવા માટે સંપૂર્ણ જનભાગીદારીથી વિશાળ કામગીરીનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો છે. સૌથી નોંધપાત્ર બાબત એ છે કે આ સમગ્ર અભિયાનમાં સરકાર તરફથી એક રૂપિયાની પણ આર્થિક મદદ લેવામાં આવી નથી.

ચોમાસું નજીક આવી રહ્યું છે ત્યારે વરસાદી પાણીનો વધુમાં વધુ સંગ્રહ થાય અને વર્ષભર ગામને પાણીની ઉપલબ્ધિ રહે તે હેતુસર ગામના જાગૃત ખેડૂતો અને આગેવાનોએ એકજૂટ થઈ આ અભિયાન હાથ ધર્યું છે. ગામના લોકોના મતે જો વરસાદનું પાણી યોગ્ય રીતે સચવાય તો ખેતી, પશુપાલન અને પીવાના પાણીની સમસ્યામાં મોટો હળવો આવી શકે છે. આ વિચાર સાથે બાડા ગામના તળાવને ઊંડું કરવા માટે મશીનો, ટ્રેક્ટરો અને માનવબળ—all સ્થાનિક સ્તરે જ ઉભું કરવામાં આવ્યું છે.

આ લોકહિતકારી કામગીરીનો પ્રારંભ ધારાસભ્ય અનિરુદ્ધભાઈ દવેના હસ્તે કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે ગામજનોની આ પહેલને બિરદાવી જણાવ્યું હતું કે સરકારની રાહ જોયા વિના લોકો જ્યારે પોતે જ વિકાસના કાર્યોમાં આગળ આવે છે ત્યારે સાચા અર્થમાં ગ્રામસ્વરાજ્યની ભાવના જીવંત બને છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન ગ્રામજનોમાં પણ વિશેષ ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો.

આ અભિયાનને વેગ આપવા માટે સામજીભાઈ ધોળુએ જરૂરી મશીનરી ઉપલબ્ધ કરાવી મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે, જ્યારે ગામના અનેક ખેડૂતો પોતાના ટ્રેક્ટર અને અન્ય સાધનો સાથે કામે જોડાયા છે. કોઈએ ડીઝલની જવાબદારી લીધી છે તો કોઈએ મજૂરી અને વાહન વ્યવસ્થામાં સહકાર આપ્યો છે. ગામના વડીલોથી લઈને યુવાનો સુધી દરેક વ્યક્તિ પોતાની ક્ષમતા મુજબ યોગદાન આપી રહ્યો છે, જેના કારણે બાડા ગામમાં સાચા અર્થમાં સહકાર અને સંકલ્પનો જીવંત માહોલ સર્જાયો છે.

તળાવ ઊંડું બનતા ચોમાસામાં મોટી માત્રામાં વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ થશે. પરિણામે આસપાસના કૂવા અને બોરમાં જળસ્તર ઊંચું આવશે, ખેતી માટે પાણીની ઉપલબ્ધિ વધશે તેમજ પશુઓ માટે પણ પાણીની તંગી ઓછી થશે. પાણીની સમસ્યાથી વારંવાર ઝઝૂમતા કચ્છ જેવા અર્ધશુષ્ક વિસ્તારમાં આવી પહેલ લાંબા ગાળે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. ગ્રામજનો માને છે કે આજે કરાયેલું આ શ્રમદાન અને સાધનદાન આવતી પેઢીને પાણીના સ્વરૂપે પરત મળશે.

બાડા ગામની આ અનોખી જનભાગીદારી માત્ર તળાવ ઊંડાણ પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ગ્રામ વિકાસના નવા મોડેલ તરીકે સામે આવી રહી છે. જ્યાં સરકારની સહાય વિના માત્ર લોકોની ઈચ્છાશક્તિ, એકતા અને સંકલ્પથી મોટું કામ શક્ય બને છે તેનો જીવંત દાખલો બાડા ગામે પુરો પાડ્યો છે. હવે આ પહેલ આસપાસના ગામો માટે પણ પ્રેરણાસ્ત્રોત બની રહી છે અને અનેક ગામોમાં આવી જ લોકભાગીદારીથી વિકાસ કાર્યો શરૂ થાય તેવી આશા વ્યક્ત થઈ રહી છે.

ગામના ખેડૂતોના પરસેવાથી શરૂ થયેલું આ તળાવ ઊંડાણ અભિયાન હવે માત્ર એક કામ નહીં પરંતુ પાણી બચાવવાની, ભવિષ્ય સંવારી લેવાની અને ગામને આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં ઉઠેલું સશક્ત પગલું બની ગયું છે.

---------------

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / Rohit R. Padhiyar