
જુનાગઢ 16 નવેમ્બર (હિ.સ.) : આધુનિક જીવનશૈલી, અનિયમિત આહાર અને શારીરિક શ્રમના અભાવને કારણે આજે મેદસ્વિતા (સ્થૂળતા) એક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની રહી છે. મેદસ્વિતા માત્ર શરીરનો દેખાવ જ નથી બગાડતી, પરંતુ તે ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હૃદયરોગ અને સાંધાના દુખાવા જેવા અનેક ગંભીર રોગોને આમંત્રણ આપે છે. રાજ્ય સરકારના આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ વિભાગ દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહેલા ‘મેદસ્વિતા મુક્ત અભિયાન’ અંતર્ગત નાગરિકોને સ્વસ્થ અને નિરોગી જીવન જીવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. વજન ઘટાડવું એ કોઈ એક દિવસની પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ જીવનશૈલીમાં નાના અને સકારાત્મક ફેરફારો કરીને તેને સરળતાથી નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
સંતુલિત અને પૌષ્ટિક આહાર (Balanced Diet) ખૂબ જ જરૂરી છે. ખોરાકમાં વધુ પડતી ખાંડ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, મીઠાઈઓ, મેંદો, ઠંડા પીણાં અને વધુ પડતા મીઠાનો ઉપયોગ ટાળો. પેકેટ ફૂડ, જંક ફૂડ, બેકરીની વસ્તુઓ અને વધુ પડતા તેલ-ઘી વાળા ખોરાકને બદલે ઘરનો સાદો અને તાજો ખોરાક લો.
ઘરે બેઠા વજન ઘટાડવા માટે આહારમાં લીલા શાકભાજી, તાજા ફળો, કઠોળ, સલાડ અને આખા અનાજ જેમ કે જુવાર, બાજરી, રાગીનો સમાવેશ કરો. એકસાથે પેટ ભરીને ખાવાને બદલે દિવસમાં ૩ થી ૪ વખત થોડું-થોડું ભોજન લો. રાત્રિનું ભોજન સૂવાના ઓછામાં ઓછા ૨ થી ૩ કલાક પહેલાં લઈ લેવું હિતાવહ છે.
નિયમિત શારીરિક વ્યાયામ (Physical Activity) અતિ આવશ્યક છે. દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ થી ૪૫ મિનિટ ઝડપી ચાલવું (Brisk Walking), દોડવું, સાયકલ ચલાવવી કે તરવું જોઈએ. યોગ અને પ્રાણાયામ જેમ કે સૂર્યનમસ્કાર, કપાલભાતિ, અનુલોમ-વિલોમ કરવાથી શરીરની ચયાપચયની ક્રિયા (Metabolism) સુધરે છે અને વધારાની ચરબી ઓગળે છે.
લિફ્ટને બદલે સીડીનો ઉપયોગ કરવાની ટેવ પાડો અને લાંબો સમય એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાનું ટાળો. પૂરતું પાણી પીવું અને સારી ઊંઘ (Hydration & Sleep) ને ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ. દિવસ દરમિયાન ઓછામાં ઓછું ૮ થી ૧૦ ગ્લાસ એટલે કે આશરે ૨.૫ થી ૩ લિટર પાણી પીવું જોઈએ. જમવાના અડધો કલાક પહેલાં પાણી પીવાથી વધુ પડતું ખાવાની આદત પર કાબૂ રહે છે.
દરરોજ ૭ થી ૮ કલાકની ગાઢ અને નિયમિત ઊંઘ લેવી જરૂરી છે. અપૂરતી ઊંઘ શરીરમાં હોર્મોન્સનું સંતુલન બગાડે છે, જેનાથી વજન વધે છે. આજના સમયમાં તણાવમુક્ત જીવન (Stress Management) શીખવું એ હવે પ્રાથમિક જરૂરિયાત બની ચૂકી છે. માનસિક તણાવને કારણે ઘણા લોકો વધુ પડતું ખાવા લાગે છે (Emotional Eating). તણાવ ઓછો કરવા માટે ધ્યાન (Meditation), સંગીત કે મનપસંદ પ્રવૃત્તિઓમાં સમય વિતાવો, જેનાથી વજન કાબુમાં રહે છે.
---------------
હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ભરતસિંહ જાદવ