જિનેવા, નવી દિલ્હી, 17 માર્ચ (હિ.સ.). એક સ્વતંત્ર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર તપાસ ટીમે જણાવ્યું છે કે, 2025 માં ઈરાનની કુખ્યાત એવિન જેલ પર ઇઝરાયલનો હવાઈ હુમલો યુદ્ધ ગુનો બની શકે છે. તપાસ વડાએ ચેતવણી પણ આપી હતી કે, તાજેતરના અમેરિકી-ઇઝરાયલી હુમલાઓ બાદ ઈરાનમાં આંતરિક દમન વધી શકે છે.

સારા હુસૈને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદને રજૂ કરેલા પોતાના અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, ઉપલબ્ધ પુરાવાઓના આધારે, એવું માનવા માટે પૂરતા કારણો છે કે, ઇઝરાયલે 2025 માં એવિન જેલ પર હુમલો કરીને એક નાગરિક માળખાને નિશાન બનાવ્યું હતું, જેને યુદ્ધ ગુનો ગણી શકાય.

ઈરાની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, જૂન 2025 માં તેહરાનમાં એવિન જેલ પર થયેલા હવાઈ હુમલામાં 70 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા હતા. તપાસ અહેવાલમાં મૃત્યુઆંક લગભગ 80 હતો, જેમાં એક બાળક અને આઠ મહિલાઓનો સમાવેશ થાય છે. પીડિતો અને પ્રત્યક્ષદર્શીઓ, સેટેલાઇટ છબીઓ અને અન્ય દસ્તાવેજો સાથેની મુલાકાતોના આધારે આ નિષ્કર્ષ કાઢવામાં આવ્યો હતો.

એવિન જેલ લાંબા સમયથી રાજકીય કેદીઓને રાખવા માટે જાણીતી છે. તાજેતરના અમેરિકી-ઇઝરાયલી હુમલાઓ દરમિયાન જેલને થયેલા નુકસાનના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે, જેનાથી કેદીઓની સલામતી અંગે ચિંતા વધી છે. એક બ્રિટિશ દંપતી સહિત અનેક વિદેશી નાગરિકોને ત્યાં રાખવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલ છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અન્ય માનવાધિકાર નિષ્ણાત, માઈ સાતોએ પણ કેદીઓની સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે જાન્યુઆરીના વિરોધ પ્રદર્શનો પછી ધરપકડ કરાયેલા ઘણા લોકોના પરિવારો તેમના સંબંધીઓનો સંપર્ક કરી શકતા નથી, અને જેલોમાં ખોરાક અને દવાની અછતના અહેવાલો છે.

દરમિયાન, સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ઈરાનના રાજદૂત, અલી બહેરીને, અમેરિકી-ઇઝરાયલી હુમલાઓની નિંદા કરવાની હાકલ કરી હતી અને કહ્યું હતું કે આ હુમલાઓમાં અત્યાર સુધીમાં ઈરાનમાં 1,300 થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે.

દરમિયાન, ઇઝરાયલે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદથી પોતાને દૂર રાખ્યું છે અને તપાસ અંગેના પ્રશ્નોનો તાત્કાલિક કોઈ સત્તાવાર જવાબ આપવામાં આવ્યો નથી. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અધિકારીઓ કહે છે કે, પ્રદેશમાં ચાલી રહેલી લશ્કરી કાર્યવાહી નાગરિકોની સલામતી અને માનવાધિકારની સ્થિતિ અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઉભી કરે છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / આકાશ કુમાર રાય

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ