કોલકતા, નવી દિલ્હી, 26 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.) રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આર.એસ.એસ.) ના સરકાર્યવાહ દત્તાત્રેય હોસબાલેએ જણાવ્યું હતું કે, સ્વયંસેવકની પ્રથમ અને સર્વોચ્ચ ફરજ એ છે કે તે પોતાની માતૃભૂમિ અને ભારતના લોકો માટે જીવે અને જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે તેમના માટે બધું જ બલિદાન આપે. સ્વયંસેવકોનું જીવન કોઈ કામગીરી અથવા વ્યક્તિગત પ્રતિષ્ઠા માટે સમર્પિત નથી, પરંતુ સમાજને અંદરથી મજબૂત કરવા અને રાષ્ટ્રની સેવા કરવા માટે સમર્પિત છે.

હોસબાલે શુક્રવારે કોલકાતામાં આર.એસ.એસ. ના નવનિર્મિત કાર્યાલય 'કેશવ સ્મૃતિ ભવન' ના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે બોલી રહ્યા હતા. તેમણે સંઘના મૂળ આદર્શો, નિઃસ્વાર્થ સમર્પણ અને રાષ્ટ્ર સેવાની ભાવના પર વિસ્તૃત રીતે પ્રકાશ પાડ્યો હતો. આ કાર્યક્રમમાં સંઘના કાર્યકર્તાઓ, શુભેચ્છકો અને સમાજના વિવિધ વર્ગના લોકો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

સરકાર્યવાહએ કહ્યું કે, સંઘ સમાજ માટે કોઈ અપરિચિત સંસ્થા નથી, પરંતુ તે એક વિશાળ પરિવાર છે જેની સાથે સમાજનો દરેક વર્ગ કોઈ ને કોઈ રીતે જોડાયેલો છે. તેમણે કહ્યું કે સંઘનું કાર્ય સંગઠનના વિસ્તરણ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમાજના વિવિધ વર્ગોને જોડીને રાષ્ટ્રના જીવનને મજબૂત બનાવવું તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે.

હોસબાલેએ સંઘના બે વરિષ્ઠ પ્રચારકો સ્વર્ગીય કેશવ રાવ દીક્ષિત અને શ્યામલાલ જીને તેમના જીવન અને યોગદાનને યાદ કરીને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી. તેમણે કહ્યું કે, મહારાષ્ટ્રના જલગાંવમાં જન્મેલા કેશવ રાવે બંગાળને પોતાની કર્મભૂમિ બનાવ્યું અને પોતાનું આખું જીવન રાષ્ટ્રની સેવામાં સમર્પિત કર્યું.

સરકાર્યવાહએ કહ્યું કે, આવા પ્રચારકો ક્યારેય પદ, પ્રતિષ્ઠા અથવા સન્માનની અપેક્ષા રાખતા નથી. તેમણે પોતાને સરનામા વિનાના કાર્ડ ની જેમ રાષ્ટ્રની સેવામાં સમર્પિત કરી દીધા હતા. તેમનું જીવન હજુ પણ હજારો સ્વયંસેવકો માટે પ્રેરણાનો સ્ત્રોત છે.

દત્તાત્રેય હોસબાલેએ સંઘની સ્થાપના અને તેની 100 વર્ષની યાત્રાનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘની સ્થાપના 27 સપ્ટેમ્બર, 1925ના રોજ વિજયાદશમીના દિવસે કરવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે એક સદીની આ યાત્રામાં સંઘના કાર્યકર્તાઓ અને પ્રચારકોએ વિવિધ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કર્યો છે.

સરકાર્યવાહે કહ્યું કે, સુખ, દુઃખ, સન્માન અને અપમાન એ તમામ સ્વયંસેવકોના જીવનની પરિસ્થિતિઓ છે, પરંતુ તેનાથી વિચલિત થયા વિના સંગઠન અને સમાજ પ્રત્યેની પોતાની જવાબદારી નિભાવવી એ સંઘની કાર્યપદ્ધતિનો એક ભાગ છે.

દૂરના ત્રિપુરામાં આતંકવાદીઓ દ્વારા ચાર કાર્યકર્તાઓની હત્યા જેવી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરતા હોસબાલેએ કહ્યું કે, પ્રતિકૂળ સંજોગોમાં પણ સંઘના કાર્યકર્તાઓએ ધીરજ અને હિંમત સાથે તેમનું કાર્ય ચાલુ રાખ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે મુશ્કેલ સંજોગો સ્વયંસેવકોની રાષ્ટ્ર સેવાની ભાવનાને નબળી પાડી શક્યા નથી.

હોસબાલેએ કહ્યું કે, સંઘમાં જવાબદારીમાંથી મુક્ત થયા પછી પણ વરિષ્ઠ પ્રચારકો કાર્યકરોથી અલગ થતા નથી. તેઓ વડીલ અને પરિવારના વડાની જેમ નવા કામદારોને માર્ગદર્શન આપવાનું ચાલુ રાખે છે. તેમના અનુભવો અને જીવન નવી પેઢીને દિશા આપે છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે, સંઘ માટે આ સંગઠન માત્ર કચેરીઓ અને ઇમારતોમાંથી જ નથી ચાલતું, પરંતુ વર્ષોથી તેના માટે પોતાનું જીવન સમર્પિત કરનારા કાર્યકરો અને પ્રચારકોની તપસ્યાથી ચાલે છે. નવી ઈમારત પણ આ પરંપરા અને સમર્પણનું પ્રતીક છે.

સરકાર્યવાહે કહ્યું કે, સમાજના સહયોગથી બાંધવામાં આવેલું કેશવ સ્મૃતિ ભવન તે સમર્પિત કાર્યકર્તાઓ અને પ્રચારકોની સ્મૃતિ છે અને તેમના મહાન કાર્યોનું મૂર્ત સ્વરૂપ છે. તેમણે કહ્યું હતું કે, આ ઈમારતનું નિર્માણ પોતે કોઈ અંતિમ સિદ્ધિ નથી. અહીંથી રાષ્ટ્રની સેવા માટે આવા સમર્પિત અને પ્રતિબદ્ધ સ્વયંસેવકોની રચના સૌથી મોટી સિદ્ધિ હશે.

સરકાર્યવાહે કાર્યકર્તાઓને સંઘના મૂળ આદર્શોને જીવંત કરતી વખતે અને રાષ્ટ્ર પ્રત્યેની તેમની જવાબદારીને સર્વોપરી રાખીને સમાજના દરેક વર્ગ સાથે સંપર્ક અને સહકાર વધારવા હાકલ કરી હતી.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર /ઓમ પરાશર/સંતોષ માધુપ/ઉદય કુમાર સિંહ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ