સોમનાથ,18 ઓગસ્ટ (હિ.સ.) ઇન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર, સોમનાથ સંસ્કૃત યુનિવર્સિટી, વેરાવળ અને સોમનાથ ટ્રસ્ટના સંયુક્ત ઉપક્રમે કાલ ગણના વિષય પર શ્રાવણ વ્યાખ્યાન માલા શરૂ થઈ. આજે વ્યાખ્યાન શ્રેણીનું તૃતીય સત્ર યોજાયું હતું. આ કાર્યક્રમમાં બરોડાના પ્રાદેશિક કેન્દ્ર, ઇન્દિરા ગાંધી રાષ્ટ્રીય કલા કેન્દ્ર વડોદરાના નિદેશિકા અરૂપા લહરી હાજર રહ્યા હતા.

આંધ્રપ્રદેશના તિરુપતિ સ્થિત સેન્ટ્રલ સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીના જ્યોતિષ વિભાગના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ પ્રો. શ્રીપાદ ભટ્ટ મુખ્ય વક્તા હતા. કાલ ગણના પર તેમના વ્યાખ્યાનમાં, તેમણે સમયની પ્રકૃતિ સમજાવી અને સમજાવ્યું કે દરેક ક્રિયા સમય સાથે સંબંધિત છે. એક સરળ શંકુ આકારના સાધન દ્વારા સૂર્યના પડછાયાનું અવલોકન કરીને, આપણે સૂર્યની ગતિ અને સ્થિતિ સરળતાથી નક્કી કરી શકીએ છીએ. તેમણે પુરુષોત્તમ માસ અને ક્ષય માસની પ્રક્રિયા પણ ઉદાહરણો સાથે સમજાવી. પોતાના વ્યાખ્યાનમાં પ્રો. ભટ્ટે જણાવ્યું હતું કે અક્ષાંશ અને રેખાંશના જ્ઞાનથી કોઈપણ વ્યક્તિ પોતાનું સ્થિતિ અને સ્થાન સરળતાથી નક્કી કરી શકે છે.

બીજા વક્તા તરીકે, સોમનાથ સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીના દર્શન વિભાગના અધ્યક્ષ ડૉ. જાનકી શરણ આચાર્યએ ન્યાય, વૈશેષિકા અને મીમાંસાના દર્શનમાં સમયના વિવિધ સ્વરૂપો સમજાવ્યા. આચાર્યએ જણાવ્યું કે સમય શાશ્વત છે અને તેને બ્રહ્માની શક્તિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને સમયના ગુણો અને તેની સીધી અનુભૂતિના વિવિધ કારણો, જેમ કે પરત્વ અપરત્વ, વગેરેના ઉદાહરણોથી પણ પ્રબુદ્ધ કર્યા.

જ્યોતિષ વિભાગના વડા અને વ્યાખ્યાન શ્રેણીના સંયોજક ડૉ. નિત્યાનંદ ઓઝાએ પરિચય આપ્યો અને ઉપસ્થિત મહાનુભાવોનો આભાર માન્યો. વ્યાખ્યાનનું સંચાલન જ્યોતિષના એમ.એ. વિદ્યાર્થી આશ્કા લાબડિયા દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં જિજ્ઞાસુ વિદ્યાર્થીઓ, જ્યોતિષ વિભાગના સહાયક પ્રોફેસર અપૂર્વા અગ્રવાલ અને અન્ય ફેકલ્ટી સભ્યો હાજર રહ્યા હતા.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ભરતસિંહ જાદવ