નવી દિલ્હી, 14 નવેમ્બર (હિ.સ.). ભારતે આફ્રિકા અને એશિયાના દેશો સાથે કૃષિ સંશોધન, આધુનિક કૃષિ ટેકનોલોજીના આદાન-પ્રદાન તથા ક્ષમતા નિર્માણના ક્ષેત્રમાં સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાની પ્રતિબદ્ધતા દોહરાવી છે. ઝામ્બિયાની રાજધાની લુસાકામાં 12-14 નવેમ્બર સુધી આયોજિત આફ્રો-એશિયન રૂરલ ડેવલપમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (એએઆરડીઓ) ની ટેકનિકલ કાર્યક્રમ સમિતિ (ટીપીસી) ની સાતમી બેઠકમાં ભારત તરફથી કૃષિ ક્ષેત્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને વ્યાપક બનાવવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

બેઠક દરમિયાન ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (આઈસીએઆર) અને એએઆરડીઓ વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સહયોગની સિદ્ધિઓને પણ રેખાંકિત કરવામાં આવી હતી. આઈસીએઆરના સહાયક મહાનિર્દેશક (આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો) ડૉ. નવીન પી. સિંહે જણાવ્યું કે, એએઆરડીઓ સાથે આઈસીએઆરની 17 વર્ષની ભાગીદારી હેઠળ પરિષદની 11 સંસ્થાઓના માધ્યમથી અત્યાર સુધીમાં 51 તાલીમ કાર્યક્રમો આયોજિત કરવામાં આવ્યા છે. આ કાર્યક્રમોથી એએઆરડીઓના સભ્ય દેશોના 900 થી વધુ સહભાગીઓ લાભાન્વિત થયા છે. આ સહયોગ કૃષિ ક્ષેત્રમાં જ્ઞાન, કૌશલ્ય અને આધુનિક ટેકનોલોજીના આદાન-પ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. બેઠકનું એક મુખ્ય આકર્ષણ આઈસીએઆર-એએઆરડીઓ વચ્ચે પ્રસ્તાવિત સમજૂતી કરાર (એમઓયુ) રહ્યો, જેનો ઉદ્દેશ્ય વર્તમાન તાલીમ પ્રવૃત્તિઓથી આગળ વધીને આઠ અગ્રતા ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં સહયોગનો વિસ્તાર કરવાનો છે. આ હેઠળ સંયુક્ત કૃષિ સંશોધન, નિષ્ણાતોનું આદાન-પ્રદાન, વનસ્પતિ જૈવિક સંસાધનોનો સહિયારો ઉપયોગ, કૃષિ ટેકનોલોજીનું હસ્તાંતરણ તથા શૈક્ષણિક સહયોગ જેવી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવશે. આનાથી બંને પ્રદેશોના દેશોને કૃષિ સંશોધન અને નવીનતાના ક્ષેત્રમાં એકબીજાના અનુભવો અને નિપુણતાનો લાભ લેવાની તક મળશે.

આઈસીએઆર તરફથી આ ભાગીદારીને વ્યવસ્થિત અને પરિણામલક્ષી બનાવવા માટે એક વિગતવાર કાર્યયોજના (રોડમેપ) પણ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી. જેમાં રાષ્ટ્રીય સંકલન કેન્દ્રોની ઓળખ અને સ્થાપના, સંયુક્ત કાર્યયોજનાઓનું નિર્માણ, વર્ષ 2027 માટે તાલીમ કાર્યક્રમોનું કેલેન્ડર તૈયાર કરવું તથા સહયોગની પ્રગતિની સમયાંતરે સમીક્ષા માટે સંયુક્ત કાર્ય જૂથની રચનાનો સમાવેશ થાય છે.

આઈસીએઆર અને એએઆરડીઓની નવીનીકૃત ભાગીદારીનો વ્યાપક ઉદ્દેશ્ય ભારતના કૃષિ સંશોધનો, વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધિઓ અને સંસ્થાકીય નિપુણતાને આફ્રિકા અને એશિયાના દેશો સાથે વહેંચવાનો છે. આના માધ્યમથી આબોહવા પરિવર્તન સહિતના વિવિધ પડકારોનો સામનો કરવા માટે સક્ષમ અને મજબૂત કૃષિ પ્રણાલીઓના વિકાસ, ગ્રામીણ આજીવિકાને મજબૂત બનાવવા તથા કૃષિ ક્ષેત્રમાં દક્ષિણ-દક્ષિણ સહયોગને ગતિ આપવાની દિશામાં પ્રયાસો કરવામાં આવશે. આ ભાગીદારી ભારત અને આફ્રિકા-એશિયાના દેશો વચ્ચે કૃષિ સંશોધન, ટેકનિકલ નવીનતા, માનવ સંસાધન વિકાસ અને જ્ઞાનના આદાન-પ્રદાન માટે સહયોગનું એક વ્યાપક મંચ તૈયાર કરવાની દિશામાં મહત્વની પહેલ છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / રામાનુજ શર્મા / પવન કુમાર

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ