નવી દિલ્હી, 08 નવેમ્બર (હિ.સ.). અરુણાચલ પ્રદેશના તવાંગ સ્થિત ગદેન નામગ્યાલ લ્હાત્સે (તવાંગ મઠ)માં ભગવાન શાક્યમુનિ બુદ્ધના પવિત્ર અવશેષોનું સાત દિવસીય પ્રદર્શન 7 નવેમ્બરના રોજ સંપન્ન થઈ ગયું. આ દરમિયાન કુલ 31 હજાર શ્રદ્ધાળુઓ અને પર્યટકોએ પવિત્ર અવશેષોના દર્શન કર્યા. હવે આ અવશેષોને 8 થી 13 નવેમ્બર સુધી બોમડિલા સ્થિત ટીજીએલ મઠ (લોઅર ગોમ્પા)માં દર્શન માટે રાખવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ મંત્રાલયે, અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર અને નવી દિલ્હી સ્થિત આંતરરાષ્ટ્રીય બૌદ્ધ પરિસંઘના સહયોગથી આ પ્રદર્શનનું આયોજન કર્યું હતું. પવિત્ર અવશેષો 31 ઓક્ટોબરના રોજ રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, નવી દિલ્હીથી નિર્ધારિત કાર્યપ્રણાલી અને સમારોહ સાથે તવાંગ પહોંચ્યા હતા. અરુણાચલ પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડુએ, કેન્દ્રીય સંસ્કૃતિ અને પર્યટન મંત્રી ગજેન્દ્ર સિંહ શેખાવતની હાજરીમાં તેમનું ઔપચારિક સ્વાગત કર્યું હતું.

સાત દિવસ સુધી તવાંગ મઠમાં બૌદ્ધ ભિક્ષુઓ, વરિષ્ઠ નાગરિકો અને સામાન્ય લોકોએ અવશેષોના દર્શન કરીને પૂજા-અર્ચના કરી. તવાંગ જિલ્લાના વિવિધ વિસ્તારો અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ પહોંચ્યા. આ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી પેમા ખાંડુએ મઠમાં બે વિશેષ પ્રદર્શનોનું ઉદ્ઘાટન પણ કર્યું. આંતરરાષ્ટ્રીય બૌદ્ધ પરિસંઘ દ્વારા આયોજિત ‘પવિત્ર પીપરહવાનું ખોદકામ’ પ્રદર્શનમાં 1898માં પીપરહવામાં બુદ્ધના પવિત્ર અવશેષોની શોધનો ઇતિહાસ પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યો. જ્યારે, રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય દ્વારા તૈયાર કરાયેલા ‘ધમ્મના સંગમ’ પ્રદર્શનમાં બૌદ્ધ ધર્મની ઐતિહાસિક, કલાત્મક અને સાંસ્કૃતિક વિરાસતને દર્શાવવામાં આવી.

આંતરરાષ્ટ્રીય બૌદ્ધ પરિસંઘે, 2 નવેમ્બરના રોજ તવાંગના કલાવાંગપો સંમેલન કેન્દ્રમાં ‘હિમાલયી ક્ષેત્ર અને તેનાથી આગળ બૌદ્ધ ધર્મનો પ્રસાર’ વિષય પર આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન પણ આયોજિત કર્યું. આમાં ભારત અને અન્ય દેશોના બૌદ્ધ વિદ્વાનો, ધાર્મિક નેતાઓ અને પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો. સંમેલનમાં હિમાલયી ક્ષેત્ર અને તેનાથી આગળ બૌદ્ધ શિક્ષાઓના પ્રસાર અને વિરાસતના સંરક્ષણ પર ચર્ચા થઈ.

તવાંગમાં પ્રદર્શન સંપન્ન થયા પછી પવિત્ર અવશેષોને 8 નવેમ્બરના રોજ ભારતીય વાયુસેનાના વિમાનથી બોમડિલા લઈ જવામાં આવશે. અપર ગોમ્પામાં સંક્ષિપ્ત રોકાણ પછી તેમને ટીજીએલ મઠ (લોઅર ગોમ્પા)માં સ્થાપિત કરવામાં આવશે. અહીં 8 થી 13 નવેમ્બર સુધી શ્રદ્ધાળુઓ દર્શન કરી શકશે.

આ પછી પવિત્ર અવશેષો નામસાઈ સ્થિત ગોલ્ડન પેગોડા લઈ જવામાં આવશે, જ્યાં 14 થી 20 નવેમ્બર સુધી દર્શન થશે. આ પછી 21 નવેમ્બરના રોજ તેમને પાછા રાષ્ટ્રીય સંગ્રહાલય, નવી દિલ્હી લાવવામાં આવશે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / પ્રશાંત શેખર / સુનીત નિગમ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ