-કેન્દ્રીય મંત્રી રાજીવ રંજન સિંહ અને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ હાજરી આપશે.

-ગાંધીનગરમાં માછીમારો, અધિકારીઓ અને ક્ષેત્ર સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતો એકઠા થશે.

નવી દિલ્હી, 16 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.) ભારત સરકારનો મત્સ્યપાલન વિભાગ ગુરુવારે ગુજરાતના ગાંધીનગરમાં ઊંડા સમુદ્રમાં માછીમારી (ડીપ-સી ફિશિંગ) ને પ્રોત્સાહન આપવા અને ‘એક્સેસ પાસ’ તથા એલઓએ ધારકો સાથે સંવાદ માટે એક દિવસીય રાષ્ટ્રીય કાર્યશાળાનું આયોજન કરશે. કાર્યશાળાનો ઉદ્દેશ્ય પરંપરાગત અને સ્થાનિક માછીમારોને ઉચ્ચ મૂલ્યવાન દરિયાઈ સંસાધનોના દોહન માટે પ્રોત્સાહિત કરવા સાથે જમીની સ્તરના પડકારોને સમજવા અને ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવા માટે હિતધારકોના સૂચનો એકત્ર કરવાનો છે.

કાર્યશાળામાં કેન્દ્રીય મત્સ્યપાલન, પશુપાલન અને ડેરી તથા પંચાયતી રાજ મંત્રી રાજીવ રંજન સિંહ (લલન સિંહ), ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ અને કેન્દ્રીય મત્સ્યપાલન રાજ્ય મંત્રી પ્રો. એસ.પી. સિંહ બઘેલ ઉપસ્થિત રહેશે. તેમાં મહિલા માછીમારો સહિત દેશભરના માછીમારો, કેન્દ્ર અને દરિયાકાંઠાના રાજ્યો તેમજ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના અધિકારીઓ તથા ICAR, સિફનેટ, નાબાર્ડ, NCEL, NCDC, CI અને MPEDA સહિત વિવિધ સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ ભાગ લેશે.

મંત્રાલય અનુસાર, કાર્યશાળામાં ઊંડા સમુદ્રમાં મત્સ્યપાલનની સંપૂર્ણ મૂલ્ય શૃંખલા સાથે સંકળાયેલા વિષયો પર ટેકનિકલ સત્રો યોજાશે. તેમાં દરિયાઈ સંસાધનોની ક્ષમતા, આધુનિક નૌકાઓનો ઉપયોગ, કૌશલ્ય વિકાસ, સંસ્થાકીય ભંડોળ, પ્રક્રિયાકરણ અને મૂલ્યવર્ધન તથા નિકાસ બજારો સુધી પહોંચ જેવા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે. નિષ્ણાતો ભારતના વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર (ઈઈઝેડ) અને ઊંડા સમુદ્રમાં આધુનિક ટેકનોલોજી અપનાવવા, માછીમારોના ક્ષમતા નિર્માણ તથા સહકારી મોડેલ દ્વારા રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા પર પણ વિચાર-વિમર્શ કરશે.

વર્તમાનમાં દેશની મોટાભાગની માછીમારી પ્રવૃત્તિઓ દરિયાકિનારાથી 40-50 નોટિકલ માઈલના દાયરામાં કેન્દ્રિત છે, જ્યારે ઊંડા દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં ટુના જેવી ઉચ્ચ મૂલ્યવાન પ્રજાતિઓના દોહનની વ્યાપક સંભાવનાઓ છે. ભારત પાસે લગભગ 11,099 કિલોમીટર લાંબી દરિયાકિનારો અને લગભગ 24 લાખ ચોરસ કિલોમીટરનો વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર છે. આ ક્ષેત્રમાં લગભગ 58.6 લાખ મેટ્રિક ટન દરિયાઈ મત્સ્ય સંસાધનની ક્ષમતા આંકવામાં આવી છે અને તે લગભગ 50 લાખ માછીમારોની આજીવિકાનો આધાર છે.

કેન્દ્ર સરકાર અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં ભારતે લગભગ 73,890 કરોડ રૂપિયાના મૂલ્યના દરિયાઈ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરી. ઊંડા સમુદ્રમાં મત્સ્યપાલનના વિસ્તરણને આ જ વ્યાપક દરિયાઈ અર્થતંત્ર અને માછીમારોની આવક વધારવાની સંભાવનાઓ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યું છે.

નોંધનીય છે કે, કેન્દ્ર સરકારે ‘વિશેષ આર્થિક ક્ષેત્ર (ઈઈઝેડ) નિયમ-2025’ અને ‘હાઈ સીઝ દિશાનિર્દેશ-2025’ અધિસૂચિત કર્યા છે. તે અંતર્ગત દરિયાકિનારાથી 12 થી 200 નોટિકલ માઈલની વચ્ચે માછીમારી કરવા માટે ‘રિયલક્રાફ્ટ’ પોર્ટલના માધ્યમથી નિ:શુલ્ક ડિજિટલ ‘એક્સેસ પાસ’ જારી કરવામાં આવે છે. મંત્રાલય અનુસાર, દરિયાકાંઠાના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાંથી પ્રાપ્ત અરજીઓના આધારે અત્યાર સુધી કુલ 9,650 એક્સેસ પાસ જારી કરવામાં આવ્યા છે.

24 મીટરથી વધુ લંબાઈવાળી યાંત્રિક નૌકાઓ માટે આ પાસ ફરજિયાત છે, જ્યારે નાના અને બિન-યાંત્રિક પરંપરાગત જહાજોને સ્થાનિક આજીવિકાની સુરક્ષાના ઉદ્દેશ્યથી આમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / પ્રશાંત શેખર / ઉદય કુમાર સિંહ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / માધવી વ્યાસ