નવી દિલ્હી, 28 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.). કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી અમિત શાહે સોમવારે કહ્યું કે, ભારતની ભાષાકીય વિવિધતા કોઈ નબળાઈ નથી, પરંતુ તેની સૌથી મોટી તાકાત અને સાંસ્કૃતિક સંપત્તિ છે. યોગ, આયુર્વેદ અને ભારતીય સંસ્કૃતિનો વૈશ્વિક ફેલાવો ફક્ત આપણી ભાષાઓ દ્વારા જ શક્ય છે.

કેન્દ્રીય મંત્રી અમિત શાહે આજે દિલ્હીમાં ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ફોર કલ્ચરલ રિલેશન્સ (આઈસીસીઆર) ખાતે આયોજિત હિન્દી પખવાડા સમાપન સમારોહ માં વર્ચ્યુઅલ સંબોધન કર્યું. આ કાર્યક્રમનો વિષય ભારત મેરે દિલમે બસતા હૈ હતો. આ પ્રસંગે વક્તાઓએ સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક દ્રષ્ટિકોણ, માનવીય સંવેદનશીલતા અને હિન્દીના વૈશ્વિક ફેલાવા પર પ્રેરણાદાયી પ્રવચનો આપ્યા.

મંત્રીએ કહ્યું, હિન્દી કોઈપણ પ્રાદેશિક ભાષાની હરીફ નથી; તેના બદલે, તે બધી ભારતીય ભાષાઓમાં ઘનિષ્ઠ સંવાદ, સંપર્ક અને સંકલનની સૌથી મજબૂત કડી છે. ભાષા ફક્ત સંદેશાવ્યવહારનું માધ્યમ નથી, પરંતુ સમાજની સ્મૃતિ અને આત્મ-જાગૃતિ પણ છે. હિન્દીનો સંપૂર્ણ વિકાસ ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે તે દેશની બધી ભાષાઓના સન્માન, સંરક્ષણ અને સંવર્ધન સાથે આગળ વધે. તેમણે ખાસ કરીને યુવાનો અને માતાપિતાને વિશ્વભરની ભાષાઓ શીખવા વિનંતી કરી, પરંતુ ક્યારેય તેમની માતૃભાષાનો ત્યાગ ન કરો. ભાષા બોલવામાં હીનતા કે હીનતા અનુભવવી એ સૌથી મોટી ભૂલ છે, કારણ કે ભાષા વ્યક્તિને તેના મૂળ, ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિ સાથે જોડે છે.

શાહે ભાર મૂક્યો કે, ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે હિન્દીને જનસંચારનું માધ્યમ બનાવવામાં જેમની માતૃભાષા હિન્દી ન હતી તેવા પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓએ ભજવેલી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા હિન્દીમાં હિન્દી હતી. સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતીએ ગુજરાતી ભાષી હોવા છતાં, હિન્દીમાં સત્યાર્થ પ્રકાશ લખ્યું. મહાત્મા ગાંધીએ 1918 માં મદ્રાસમાં દક્ષિણા ભારત હિન્દી પ્રચાર સભા ની સ્થાપના કરી. બંગાળી ભાષી નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝે હિન્દીને આઝાદ હિંદ ફોજની સામાન્ય ભાષા બનાવી અને દેશને જય હિંદ નો અમર નારા આપ્યો. સ્વતંત્રતા પછી લાંબા સમય સુધી, માતૃભાષા, માતૃ સંસ્કૃતિ અને આત્મસન્માનના મુદ્દાઓ અવગણવામાં આવ્યા.

તેમણે જણાવ્યું કે, બ્રિટિશ યુગના જૂના કાયદાઓને બદલવા માટે ત્રણ નવા, લોકો-કેન્દ્રિત કાયદા - ભારતીય ન્યાયિક સંહિતા, ભારતીય નાગરિક સંરક્ષણ સંહિતા અને ભારતીય પુરાવા અધિનિયમ - લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા. નવી રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (એનઈપી) હેઠળ, તબીબી અને એન્જિનિયરિંગ સહિત ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ હવે ભારતીય ભાષાઓમાં લેવામાં આવે છે. ૭૮મા સ્વતંત્રતા દિવસે શક્તિના સાત પ્રવાહો ની જાહેરાત, ભાષા એ ભારતની સોફ્ટ પાવર નો સૌથી મહત્વપૂર્ણ આધારસ્તંભ છે.

આ ટેકનોલોજીકલ યુગમાં ભારતીય ભાષાઓ પાછળ પડી શકે છે તેવી આશંકાને ફગાવી દેતા, તેમણે સમજાવ્યું કે, ટેકનોલોજી અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (એઆઈ) ના ટેકાથી, ભારતીય ભાષાઓ સુવર્ણ યુગમાં પ્રવેશી છે. સત્તાવાર ભાષા વિભાગ દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ એઆઈ-આધારિત સાધનો વિવિધ ભાષાઓ વચ્ચે વાતચીતને સરળ બનાવી રહ્યા છે. 8.27 લાખથી વધુ એન્ટ્રીઓ સાથેનો ડિજિટલ શબ્દકોશ હિન્દી શબ્દ સિંધુ, જ્ઞાન વહેંચણી માટે એક મુખ્ય માધ્યમ બની ગયો છે. 2024 માં સ્થાપિત ભારતીય ભાષા વિભાગ, પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં વહીવટી કાર્યને સરળ બનાવી રહ્યો છે. સંસદીય સત્તાવાર ભાષા સમિતિએ રાષ્ટ્રપતિને તેના અહેવાલના ચાર નવા ગ્રંથો સુપરત કર્યા.

રાષ્ટ્રગીત વંદે માતરમ ની રચનાની 150મી વર્ષગાંઠનો ઉલ્લેખ કરતા, મંત્રીએ તમામ નાગરિકોને 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારત બનાવવા માટે હિન્દી અને તમામ ભારતીય ભાષાઓને શક્તિશાળી વાહન બનાવવા માટે પ્રતિજ્ઞા લેવા હાકલ કરી.

આ પ્રસંગે સી એન્ડ એસપી એ, સાહિત્ય ક્ષેત્રના પદ્મશ્રી સહિત 10 હસ્તીઓનું સન્માન કર્યું, તેમના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન માટે કલા અને દવા. જેમાં પદ્મશ્રી પ્રો. અશોક ચક્રધર, પદ્મશ્રી ડો. રંજના ગૌહર, પદ્મશ્રી ડો. જતીન દાસ, પદ્મશ્રી ડો. મોહસીન વલી, અને પદ્મશ્રી વી.એસ. મહેતા, પદ્મશ્રી ડો.દિનેશ ભાર્ગવ, પદ્મશ્રી ડો.પુરુષોત્તમ દધીચ (પુરુ), પદ્મશ્રી ભેરુસિંહ ચૌહાણ, અને પ્રો.વિમલેશ કાંતિ વર્મા અને અનિતા વર્માનો સમાવેશ થાય છે.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર/શ્રદ્ધા દ્વિવેદી/અનુપ શર્મા/પ્રભાત મિશ્રા

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ