નવી દિલ્હી, 28 સપ્ટેમ્બર (હિ.સ.) કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે સોમવારે કહ્યું કે, હવે ખાદ્ય સુરક્ષા અને ખેડૂતોની આવકના લક્ષ્યાંકો માત્ર ડેટા આધારિત આયોજન અને કેન્દ્ર-રાજ્ય ભાગીદારી દ્વારા પૂરા કરવામાં આવશે, જૂની પદ્ધતિઓ દ્વારા નહીં. આપણી સામે આબોહવા પરિવર્તન, અનિશ્ચિત વરસાદ અને પાણીની અછત જેવા પડકારો છે.

કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહે રાજ્યોને સ્પષ્ટ સંકલન, વૈજ્ઞાનિક આયોજન અને જમીની દેખરેખ સાથે રવિ મોસમની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરવા હાકલ કરી હતી. તેઓ કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગ, નવી દિલ્હીમાં સી. સુબ્રમણ્યમ ઓડિટોરિયમ, પુસા ખાતે આયોજિત બે દિવસીય 'રાષ્ટ્રીય કૃષિ પરિષદ-રવિ અભિયાન 2026' ના ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે બોલી રહ્યા હતા.

રવિની તૈયારીઓમાં 'જળ બજેટ' ને સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિમાણ ગણાવતા કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી ચૌહાણે કહ્યું કે, દરેક રાજ્ય અને જિલ્લાએ સિંચાઈ માટે તેમની પાસે કેટલું પાણી ઉપલબ્ધ છે તેનું મૂલ્યાંકન કરવું પડશે. તેમણે કહ્યું હતું કે, પાણીની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતાને ધ્યાનમાં રાખીને, જ્યાં પાણીની અછત હોય તેવા પાકોની પસંદગી કરવી પડશે, ત્યાં ઓછા પાણીની જરૂર હોય તેવા પાક (કઠોળ, તેલીબિયાં) ને પ્રાધાન્ય આપવું જોઈએ અને જ્યાં સારી સિંચાઈ વ્યવસ્થા હોય ત્યાં અન્ય પાકોનું આયોજન કરવું જોઈએ.

તેમણે કહ્યું કે, હાલમાં વરસાદ સરેરાશથી ઓછો છે, પરંતુ એટલો ઓછો નથી કે પાણીની ઉપલબ્ધતા પર ગંભીર અસર પડે. જોકે, કેટલાક રાજ્યોમાં પાણીની અછત ચિંતાનો વિષય છે. તેમણે રાજ્યોને વિનંતી કરી હતી કે તેઓ સમગ્ર રવિના કૂવા માટે યોજના બનાવે અને દેશમાં જ્યાં પાણી ઓછું છે તેવા ભાગોમાં જમીનમાં કેટલું પાણી ઉપલબ્ધ છે, કેટલું ભેજ છે તેનું મૂલ્યાંકન કરીને અગાઉથી સિંચાઈના પાણીની વ્યવસ્થા કરે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે એવું કોઈ માપદંડ ન હોવું જોઈએ કે જેમાં વધુ પડતું પાણી આપવું અને ત્યારબાદ પાણી ન આપવું એ પાકની નિષ્ફળતા તરફ દોરી જાય. તેમણે કહ્યું કે તૈયારીઓમાં વિલંબ થવો જોઈએ નહીં, કારણ કે આપણે હવે રવી વાવણીની ટોચ પર છીએ અને વરસાદ આધારિત વિસ્તારમાં પાણીના પ્લાન્ટ શરૂ થઈ ગયા છે, બીજો પાક નથી.

મહારાષ્ટ્ર-કર્ણાટકમાં દુષ્કાળની કટોકટીઃ કેન્દ્રની ટીમ જમીન પર મૂલ્યાંકન કરશે

મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકમાં ગંભીર દુષ્કાળની સ્થિતિ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા કેન્દ્રીય મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે કહ્યું કે મહારાષ્ટ્રના લગભગ બે તૃતિયાંશ વિસ્તારો અસરગ્રસ્ત છે અને ત્યાં રાજ્ય સ્તરે દુષ્કાળ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે કર્ણાટકમાં પણ દુષ્કાળની સ્થિતિ યથાવત્ છે. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે, 3જી ઓક્ટોબરે કેન્દ્રીય ટીમ કર્ણાટકમાં દુષ્કાળની જમીન પર આકારણી કરશે અને એક કેન્દ્રીય ટીમ પણ મહારાષ્ટ્ર મોકલવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે તેઓ પોતે પોતાની ટીમ સાથે આ રાજ્યોની મુલાકાત લેશે અને આવા સમયે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ અને માર્ગદર્શનમાં કેન્દ્ર સરકાર ખેડૂતો સાથે મજબૂતીથી ઊભી છે.

પરિષદનો સંદર્ભ અને આગળની કાર્ય યોજના

પરિષદના પ્રથમ દિવસે ત્રણ તબક્કાની વિષયગત જૂથ ચર્ચાઓ થશે, જેમાં આત્મનિર્ભરતા અને વૈવિધ્ય, ટકાઉપણું અને આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક કૃષિ અને ડિજિટલ કૃષિ, માળખાગત સુવિધાઓ, ધિરાણ અને જોખમ વ્યવસ્થાપન જેવા મુદ્દાઓને આવરી લેવામાં આવશે.

બીજા દિવસે 29 સપ્ટેમ્બરના રોજ કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી ચૌહાણની અધ્યક્ષતામાં તમામ રાજ્યોના કૃષિ મંત્રીઓ સાથે વિગતવાર ચર્ચા થશે. તે રવિ મોસમ માટે હવામાનની આગાહી, ખાતરની ઉપલબ્ધતા, ડિજિટલ કૃષિ મિશન, ખેડૂતોની નોંધણી, કઠોળ અને ખાદ્ય તેલ મિશન, પીએમ ધન-ધન કૃષિ યોજના, માર્કેટિંગ સુધારા અને એટીએમએ-કેવીકે દ્વારા યોજનાઓ તૈયાર કરવા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરશે. સમાપન સત્રમાં વિચાર-વિમર્શનો સારાંશ આપતા, રવિ પાકનું ઉત્પાદન વધારવા, ખેડૂતોને સશક્ત બનાવવા અને 'આત્મનિર્ભર અને વિકાસ ભારત' ના વિઝનને સાકાર કરવા માટે એક મજબૂત કાર્ય યોજના ઘડવામાં આવશે.

કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ રાજ્ય મંત્રીઓ શ્રી રામનાથ ઠાકુર અને શ્રી ભગિરથ ચૌધરી, કેન્દ્રીય કૃષિ સચિવ શ્રી આતિશ ચંદ્ર અને ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (આઈસીએઆર) ના મહાનિદેશક ડૉ. એમ. એલ. જાટ કેન્દ્ર અને રાજ્યોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ સાથે આ પરિષદમાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. તેમની સાથે મુખ્ય સચિવો, વિવિધ રાજ્યોના કૃષિ વિભાગના નિયામક સ્તરના અધિકારીઓ, રાજ્ય કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના ઉપકુલપતિઓ, આઈસીએઆરની સંસ્થાઓના વડાઓ, કેવીકે અને એટીએમએના પ્રતિનિધિઓ અને અન્ય હિતધારકો જોડાયા હતા.

હિન્દુસ્થાન સમાચાર /રામાનુજ શર્મા/વિરેન્દ્ર સિંહ

હિન્દુસ્થાન સમાચાર / ડો.હિતેશ એન.વ્યાસ